Ndërtesat historike nuk e humbin vlerën e tyre kur pushojnë së shërbyeri qëllimit për të cilin janë ndërtuar. Megjithatë, mbyllja dhe braktisja e tyre shpesh i lë përballë një të ardhmeje të pasigurt, ku kujtesa arkitekturore rrezikon të humbasë bashkë me mungesën e investimeve dhe të punimeve restauruese. Në Gloucestershire të Anglisë, disa objekte me histori të veçantë po e sjellin përsëri në vëmendje një çështje që preku shumë qytete: si mund të mbrohen ndërtesat e trashëgimisë kulturore dhe, në të njëjtën kohë, t’u gjendet atyre një funksion i ri?
Hotele dhe objekte të braktisura në Gloucestershire
Një nga shembujt më të spikatur është Fleece Hotel në Gloucester, një ndërtesë e shekullit XV që dikur shërbente si bujtinë për pelegrinët që vizitonin varrin e mbretit Edward II. Gjatë periudhës më aktive, hoteli priti edhe figura të njohura, ndër to ish-kryeministren britanike Margaret Thatcher, aktoren Gracie Fields dhe zyrtarin e inteligjencës britanike Kim Philby.
I mbyllur që nga viti 2002, hoteli ka kaluar nëpër disa përpjekje për t’u rikthyer në përdorim, por gjendja e ndërtesës dhe kostot e larta të ndërhyrjeve e kanë vështirësuar procesin. Tani, objekti pritet të marrë 261,500 paundë nga fondi qeveritar Heritage at Risk Capital Fund, për punime riparimi dhe konservimi.
Ish-udhëheqësi i Këshillit të Qytetit të Gloucesterit, Paul James, e ka përshkruar projektin si një sfidë të vështirë. Ai ka theksuar se gjendja aktuale e ndërtesës dhe kostoja e punimeve të nevojshme e kanë ndërlikuar gjetjen e një zgjidhjeje.
Një histori e ngjashme vjen nga Victoria Hotel, në Newnham-on-Severn, në zonën e Forest of Dean. Ndërtesa, e cila fillimisht ishte një shtëpi private, figuron si hotel që nga viti 1839, sipas koleksionit historik të Newnham-ut. Dikur një destinacion i frekuentuar, ajo ka mbetur e mbyllur për gati dy dekada.
Këshilltari i famullisë, Mike Penny, shpreson që ndërtesa të mos mbetet më e braktisur, edhe pse rikthimi i saj si hotel duket pak i mundshëm. Sipas tij, rëndësi ka që objekti të gjejë një destinim të ri dhe të mos largohet nga jeta e komunitetit.
Edhe Healing’s Mill në Tewkesbury, një kompleks i dikurshëm mulliri mielli buzë lumit Avon, është jashtë përdorimit prej rreth njëzet vitesh. Gjendja e rënduar e tij ka ngritur shqetësime për të ardhmen e ndërtesës, ndërsa deputeti Cameron Thomas ka paralajmëruar rrezikun që ajo të përfundojë në lumë. Një nga idetë e propozuara është shndërrimi i kompleksit në një qendër kulturore, e cila do të mund të krijonte një pikë të re tërheqëse për qytetin dhe të kontribuonte në gjallërimin e zonës përreth.
Përshtatja e ndërtesave me funksione të reja
Megjithatë, rikthimi i një ndërtese historike në përdorim nuk do të thotë domosdoshmërisht kthimin e saj në destinimin e mëparshëm. Këtë e dëshmon Old Station House në Cirencester, një ndërtesë e projektuar nga inxhinieri i njohur Isambard Kingdom Brunel. Dikur pjesë e një stacioni hekurudhor, ajo mbeti jashtë përdorimit pas mbylljes së linjës në vitet 1960 dhe për një kohë të gjatë nuk pati një funksion të ri.
Situata ndryshoi kur arkitekti Jonathan Rixon vendosi ta shndërronte ndërtesën në selinë e studios së tij. Pavarësisht sfidave të restaurimit, përfshirë problemet e shumta me rrjedhjet e ujit, ai u përpoq të ruajë sa më shumë karakterin dhe elementet origjinale të objektit. Për Rixonin, qëllimi kryesor ishte t’i shmangej një fati të zakonshëm të ndërtesave të vjetra, që përfundojnë të rrënuara ose të shkatërruara.
Ndërkohë, debati për të ardhmen e ndërtesave historike përfshin edhe mënyrën se si duhet të duket restaurimi i tyre. Në Cheltenham, Cavendish House, e cila për afro dy shekuj ka shërbyer si ndërtesë tregtare dhe dyqan i madh, mbeti pa funksion pas largimit të zinxhirit House of Fraser në prill të vitit 2024. Pas një periudhe si treg i përkohshëm, objekti u mbyll në fillim të këtij viti, ndërsa e ardhmja e tij mbetet e paqartë.
Deputeti Max Wilkinson ka shprehur dëshirën që fasada e ndërtesës të rikthehet në pamjen më të ornamentuar viktoriane, të cilën e kishte para transformimit arkitektonik të viteve 1960, kur mori një pamje më brutale dhe moderne. Pronarët, kompania Canada Life, kanë bërë me dije se po shqyrtojnë fazën e ardhshme të rizhvillimit të hapësirës, pas përfundimit të procesit paraprak të aplikimit për leje planifikimi.
Përtej rasteve të veçanta, këta shembuj tregojnë se ruajtja e trashëgimisë arkitekturore kërkon më shumë sesa ndërhyrje fizike në ndërtesa. Ajo kërkon ide që i përgjigjen nevojave të kohës, investime të qëndrueshme dhe bashkëpunim mes institucioneve, pronarëve dhe komuniteteve lokale.
Një ndërtesë historike mund të mos e rifitojë kurrë funksionin e saj fillestar, por kjo nuk do të thotë se duhet të mbetet e mbyllur. Përkundrazi, përshtatja me përdorime të reja mund të jetë pikërisht mënyra përmes së cilës ajo vazhdon të jetojë, duke ruajtur gjurmët e së kaluarës dhe duke u bërë pjesë e së ardhmes së qytetit./KultPlus.com
Burimi: kultplus.com
