PARIS, 1 nëntor /ATSH-AFP/ – Miliona libra fizikë po skanohen dhe më pas po asgjësohen për të ushqyer modelet e inteligjencës artificiale, një praktikë që po shkakton shqetësim për humbjen e librave të rrallë dhe botimeve që nuk gjenden më në treg.
Çështja është trajtuar në një hulumtim të televizionit francez “F24”.
Procesi i digjitalizimit dhe asgjësimit të kopjeve
Procedura përfshin skanimin e librave për t’i kthyer përmbajtjet e tyre në format digjital, duke krijuar sasi të mëdha të dhënash që mund të përdoren për trajnimin e sistemeve të inteligjencës artificiale.
Në disa raste, pas përfundimit të këtij procesi, kopjet fizike asgjësohen, pasi nuk konsiderohen më të nevojshme për qëllimin e synuar.
Kjo praktikë ka ngritur shqetësime për fatin e librave të përdorur dhe botimeve të rralla, veçanërisht atyre që nuk shtypen më.
Asgjësimi i kopjeve fizike mund të sjellë humbjen e pakthyeshme të veprave që kanë vlerë kulturore, historike dhe intelektuale, duke rrezikuar zhdukjen e materialeve që përfaqësojnë një pjesë të rëndësishme të trashëgimisë së shkruar.
Të drejtat e autorit dhe kufijtë e përparimit teknologjik
Një tjetër çështje që ngrihet lidhet me të drejtat e autorit dhe mënyrën se si përdoren përmbajtjet e librave për zhvillimin e teknologjive të reja.
Autorët dhe botuesit mund të përballen me pikëpyetje mbi autorizimin për skanimin dhe përdorimin e veprave të tyre në trajnimin e inteligjencës artificiale, si dhe mbi përfitimet që mund të krijohen nga përdorimi i këtyre materialeve.
Hulumtimi rikthen në vëmendje debatin mbi kufijtë mes përparimit teknologjik dhe mbrojtjes së trashëgimisë kulturore. Ndërsa digjitalizimi mundëson ruajtjen dhe përhapjen më të gjerë të informacionit, asgjësimi i librave origjinalë ngre shqetësimin se zhvillimi i inteligjencës artificiale mund të shoqërohet me humbje të parikuperueshme për kulturën dhe historinë.
Kjo e bën të domosdoshëm diskutimin mbi mënyrat e ruajtjes së kopjeve fizike, respektimin e të drejtave të autorit dhe vendosjen e rregullave të qarta për përdorimin e materialeve të shkruara në trajnimin e sistemeve të inteligjencës artificiale. /Ad.Ab./
Burimi: ata.gov.al