Një pjesë e shoqërisë vijon t’i atribuojë qeverisë së Edi Ramës merita për përparimin e turizmit dhe ekonomisë, ndërsa pjesa tjetër proteston kundër korrupsionit, kostos së lartë të jetesës dhe mungesës së perspektivës. Në rrugët e Tiranës, dy Shqipëri përballen mes besimit te pushteti dhe revoltës së qytetarëve që kërkojnë një të ardhme më të mirë.
Në Tiranë, mjafton të bisedosh me dy taksistë për të kuptuar se Shqipëria nuk po përjeton thjesht një konflikt mes qeverisë dhe protestuesve. Përballë njëri-tjetrit qëndrojnë dy mënyra të ndryshme për ta parë vendin, zhvillimin e tij dhe të ardhmen.
Njëra vijon të besojë se qeveria e Edi Ramës ka sjellë përparim, sidomos përmes turizmit dhe rritjes ekonomike. Tjetra sheh pas kësaj pamjeje një realitet shumë më të vështirë: korrupsion, pabarazi, kosto të lartë jetese dhe një shtet që nuk u përgjigjet nevojave të qytetarëve.
Njëri prej taksistëve e mbron qeverinë, duke iu referuar turistëve që mbushin rrugët dhe hotelet, si dhe ndryshimeve që ka pësuar kryeqyteti. Sipas tij, protestat janë të nxitura nga opozita, e cila kërkon të destabilizojë vendin.
Për të, Shqipëria po ecën përpara dhe kundërshtarët politikë po përpiqen të pengojnë këtë zhvillim. Një shofer tjetër shpreh solidaritet me njerëzit që kanë dalë në rrugë. Kur vjen momenti i pagesës, ai pyet: “E si mund të të kërkoj para?”.
Një gjest i vogël, por domethënës, që zbulon se pas debatit politik qëndron edhe një ndjenjë e përbashkët pakënaqësie. Këto dy qëndrime përmbledhin një ndarje që shkon përtej përkatësisë partiake.
Zhvillimi i dukshëm dhe problemet e pazgjidhura
Për disa, zhvillimi i dukshëm i viteve të fundit është provë se qeveria po e çon vendin në drejtimin e duhur. Për të tjerë, fasada e një Shqipërie turistike, me ndërtime të reja dhe çmime gjithnjë e më të larta të pronave, fsheh probleme të pazgjidhura, të cilat rëndojnë mbi jetën e përditshme.
Në njërën anë qëndrojnë ata që i japin ende pushtetit kohë dhe besim; në tjetrën, ata që mendojnë se pritja ka zgjatur mjaftueshëm dhe se premtimet nuk mund të zëvendësojnë më rezultatet konkrete.
Në këtë përplasje, protestat nuk janë vetëm shprehje e pakënaqësisë ndaj një qeverie. Ato janë edhe reagim ndaj një modeli zhvillimi, që sipas kundërshtarëve të tij, prodhon pasuri për një pakicë, ndërsa për pjesën tjetër të shoqërisë e ardhmja bëhet gjithnjë e më e pasigurt.
Kostoja e jetesës, pagat e ulëta, qiratë e larta dhe vështirësia për të siguruar shërbime publike cilësore janë pjesë e përditshmërisë së shumë familjeve. Në një vend ku një pjesë e konsiderueshme e njerëzve mbështeten te paratë që u dërgojnë të afërmit emigrantë, rritja ekonomike nuk përkthehet domosdoshmërisht në mirëqenie për të gjithë.
Bumi i ndërtimeve dhe i pasurive të paluajtshme është një nga simbolet më të dukshme të këtij kontrasti. Ndërsa kryeqyteti ndryshon pamje dhe rriten vazhdimisht çmimet e pronave, shumë qytetarë e kanë gjithnjë e më të vështirë të përballojnë blerjen e një banese.
Pyetjet për burimin e kapitaleve që financojnë këtë bum, për informalitetin ekonomik dhe për përqendrimin e pasurisë te grupe të kufizuara nuk mund të zëvendësohen me fotografi të një qyteti modern. Dyshimet për korrupsionin dhe lidhjet mes politikës e interesave ekonomike kërkojnë hetim dhe transparencë dhe jo vetëm kundërpërgjigje politike.
Në këtë realitet, bujqësia përballet me vështirësi, shërbimet publike nuk u përgjigjen gjithmonë pritshmërive dhe të rinjtë vazhdojnë të shohin emigrimin si një mundësi për të ndërtuar jetën që nuk arrijnë ta sigurojnë në vendin e tyre.
Largimi i tyre nuk është thjesht një statistikë demografike. Ai është shenjë e humbjes së besimit te mundësia për të ecur përpara përmes punës dhe meritës. Ndërkohë, shtresa e mesme, e cila mund të ishte një mbështetje për stabilitetin ekonomik dhe shoqëror, përballet me presionin e shpenzimeve dhe pasigurinë për të ardhmen.
Kauza të ndryshme proteste dhe përplasja në rrugë
Pikërisht në këtë terren janë bashkuar kauza të ndryshme proteste. Lëvizja e njohur si “Revolucioni i Flamingove” e ka vendosur në qendër të debatit mbrojtjen e natyrës dhe kundërshtimin e spekulimit me pronat, veçanërisht kur interesat ekonomike kërcënojnë hapësirat me vlerë ekologjike.
Flamingoja është shndërruar në simbol të një beteje që nuk lidhet vetëm me një zonë të caktuar, por edhe me pyetjen se kush vendos për të ardhmen e territorit shqiptar dhe në interes të kujt zhvillohet vendi.
Në të njëjtën kohë, studentët kanë dalë në rrugë për të kërkuar të drejta dhe kushte më të mira në arsim. Shqetësimi i tyre lidhet me një të ardhme ku mundësitë duken të kufizuara dhe ku diploma nuk garanton domosdoshmërisht punësim, pavarësi ekonomike apo një jetë dinjitoze.
Pranë tyre janë shfaqur familje, të moshuar dhe qytetarë që nuk e shohin më pakënaqësinë si çështje të një grupi të vetëm. Kështu, kërkesat për mbrojtjen e mjedisit, përmirësimin e arsimit dhe kundërshtimin e korrupsionit takohen në një pyetje më të gjerë: Çfarë modeli shoqëror po ndërtohet dhe kush përfiton prej tij?
Përplasjet në rrugë kanë sjellë edhe skena të dhunshme. Protestuesit kanë hedhur gurë dhe kokteje molotovi, ndërsa policia ka përdorur gaz lotsjellës dhe mjete të tjera për shpërndarjen e turmës. Janë raportuar edhe përdorime të plumbave prej gome dhe municionesh, që sipas pretendimeve përmbajnë saçme metalike.
Në disa raste, përplasjet kanë dëmtuar ndërtesa dhe biznese. Këto episode nuk duhet të relativizohen, por as të përdoren për të anashkaluar arsyet që i kanë nxjerrë njerëzit në rrugë. Kundërshtimi i dhunës nuk përjashton të drejtën për të kërkuar llogari nga pushteti.
Po kështu, pakënaqësia politike nuk mund të shërbejë si justifikim për sulmet ndaj njerëzve apo pronës. Një nga aspektet më domethënëse të protestave është reagimi i qytetarëve të zakonshëm.
Ndërsa tensionet kanë përfshirë rrugët, vullnetarë u kanë shpërndarë protestuesve ujë, ushqime dhe mjete për të lehtësuar pasojat e gazit lotsjellës. Janë parë edhe momente kur protestuesit u kanë ofruar ujë dhe ushqim efektivëve të policisë, ndërsa disa prej këtyre të fundit kanë ulur për pak çaste mburojat.
Në një moment, marshimi drejt Kryeministrisë ka marrë një karakter paqësor, duke treguar se përtej përballjes mes dy palëve ekziston ende hapësirë për një reagim njerëzor.
Pamja e një babai që mban vajzën e tij të vogël në krah gjatë protestës është një tjetër imazh që e zhvendos vëmendjen nga gurët dhe tymi te pyetja themelore: Çfarë të ardhmeje do të kenë fëmijët që rriten në këtë vend?
Për shumë qytetarë, kjo është arsyeja më e fortë për të mos e konsideruar revoltën thjesht si një episod të konfliktit politik. Bëhet fjalë për mundësinë që brezi i ardhshëm të mos detyrohet të largohet për të gjetur punë, siguri dhe dinjitet.
Megjithatë, në një shoqëri të shënuar nga dekada të tëra frike dhe mosbesimi, protestat shoqërohen edhe me dyshime. Kujtesa e diktaturës së Enver Hoxhës mbetet e pranishme në kulturën politike shqiptare, ndërsa slogane si “Poshtë komunistët!” rikthejnë në sipërfaqe plagë historike që nuk janë mbyllur plotësisht.
Për një pjesë të protestuesve, problemi nuk është vetëm qeveria aktuale, por vazhdimësia e një sistemi ku përqendrohet pushteti, dobësohen institucionet dhe shmanget përgjegjësia politike.
Opozita e ka përshkruar Shqipërinë si një “narkoshtet” dhe ka ngritur akuza për lidhje mes qeverisë dhe krimit të organizuar. Këto janë pretendime serioze, të cilat nuk mund të trajtohen si fakte të provuara pa prova dhe verifikime të pavarura.
Por fakti që ato gjejnë jehonë te një pjesë e qytetarëve tregon nivelin e mosbesimit ndaj institucioneve. Në një demokraci funksionale, përgjigjja ndaj akuzave të tilla nuk mund të jetë vetëm përplasja mes partive. Ajo duhet të vijë nga hetime të besueshme, drejtësi e pavarur dhe transparencë që u mundëson qytetarëve të dallojnë faktet nga propaganda.
Edhe mënyra se si vepron policia është bërë pjesë e debatit. Pretendimet për efektivë pa shenja identifikuese dhe për persona që mund të kenë ndërhyrë në protesta për t’i nxitur përplasjet nuk janë verifikuar në mënyrë të pavarur.
Po kështu, në rrjetet sociale janë përhapur pretendime se disa bombola të gazit lotsjellës kishin skaduar që në vitin 2018, si dhe zëra për praninë e inspektorëve të Organizatës për Ndalimin e Armëve Kimike.
Këto informacione kërkojnë verifikim dhe nuk mund të paraqiten si fakte të konfirmuara. Ndërkohë, njoftimi se Edi Rama kishte premtuar një shpërblim prej 2.500 eurosh për rreth 3.000 efektivë policie ka ngritur pikëpyetje të tjera mbi mënyrën se si qeveria menaxhon krizën dhe raportin me forcat e rendit.
Dhuna ka prekur edhe gazetarë e fotografë, duke shtuar shqetësimin për sigurinë e atyre që dokumentojnë ngjarjet. Kur raportimi nga terreni bëhet i rrezikshëm, publiku rrezikon të mbetet pa një pasqyrë të plotë të asaj që ndodh.
Prandaj, mbrojtja e gazetarëve dhe garantimi i së drejtës për të protestuar nuk janë çështje dytësore, por pjesë e përgjegjësive themelore të institucioneve. Por përplasja mes dy Shqipërive nuk mund të reduktohet në një zgjedhje të thjeshtë mes mbështetjes dhe kundërshtimit të Edi Ramës.
Ajo shpreh konfliktin mes atyre që
Burimi: gazetadita.al
