Shkrimtarja amerikane Juliet Grames na kthen te një fshat i izoluar i Kalabrisë, ku një zbulim i pazakontë nxjerr në pah historinë e zhdukjes së emigrantëve, konfliktet familjare dhe strukturat e rrënjosura patriarkale.
Romani i saj i ri, “The Lost Ones of Santa Chionia”, i botuar në vitin 2026 nga shtëpia botuese Folio Verlag, ndërton një histori që ndërthur misterin, krimin dhe kujtesën e emigracionit, duke sjellë një panoramë të shoqërisë rurale italiane të viteve ’60.
Fshati i Santa Chionias
Ngjarjet zhvillohen në Santa Chionia, një fshat i vogël malor në vargmalin Aspromonte, ku 27-vjeçarja Francesca Loftfield, e ardhur nga Filadelfia, mbërrin me synimin për të hapur një kopsht për fëmijë. Me prejardhje kalabreze, ajo shpreson që përmes këtij angazhimi të krijojë një lidhje me vendin e të parëve të saj.
Megjithatë, realiteti që e pret është shumë larg pritshmërive. Fshati duket sikur ka mbetur jashtë kohës, me kushte të vështira jetese, mungesë të ujit të rrjedhshëm dhe të shkollave, ndërsa banorët vazhdojnë të flasin një formë të greqishtes bizantine, të trashëguar nga lashtësia.
Zbulimi pas vërshimit
Ngjarjet marrin një kthesë pas një vërshimi të madh, i cili e izolon fshatin nga bota e jashtme dhe nxjerr në sipërfaqe një skelet njerëzor pranë zyrës postare. Përpjekja për të zbuluar identitetin e të vdekurit shndërrohet në një rrugëtim përmes historive të pazgjidhura të familjeve dhe të burrave që janë zhdukur prej dekadash.
Përtej intrigës kriminale, Grames trajton një plagë të heshtur të historisë së emigracionit italian: zhdukjen pa gjurmë të burrave që u larguan drejt Amerikës në kërkim të një jete më të mirë. Gjatë hulumtimeve për romanin e saj të mëparshëm, “The Seven or Eight Lives of Stella Fortuna” (2019), kushtuar historisë së gjyshes së saj nga Kalabria, autorja kishte vërejtur se në shumë familje emigrantësh mungonte një bashkëshort, vëlla, kushëri apo i afërm që ishte larguar dhe nuk ishte kthyer më.
Kjo mungesë, siç kishte shpjeguar Grames në një intervistë, përbënte një traumë të pazgjidhur për familjet emigrante amerikane, të cilat shpesh nuk kishin përgjigje nëse të afërmit e tyre kishin humbur jetën në aksidente pune, ishin bërë viktima të trafikimit apo kishin zgjedhur të mos ktheheshin më.
Pushteti dhe traditat në komunitetet e izoluara
Në roman trajtohen gjithashtu marrëdhëniet e pushtetit në komunitetet e izoluara, autoriteti patriarkal dhe traditat që kanë mbijetuar për shkak të margjinalizimit dhe mungesës së institucioneve shtetërore. Përmes personazheve të ndryshëm, shkrimtarja shqyrton kufirin mes ruajtjes së trashëgimisë kulturore dhe praktikave që cenojnë lirinë dhe dinjitetin njerëzor.
Në këtë kontekst, Grames ndalet edhe te fenomeni i zhvendosjes së detyruar të fshatrave malore në emër të modernizimit, si dhe te rrënjët shoqërore të strukturave kriminale që më vonë u konsoliduan në Kalabri, përfshirë organizatën mafioze ‘Ndrangheta.
Vlerësimi kritik
Në vlerësimin e gazetares Nina Apin për gazetën gjermane taz, romani shquhet për mënyrën se si ndërthur një histori kriminale me vështrimin sociologjik mbi traditën, pushtetin dhe emigracionin. Megjithëse historia e dashurisë së protagonistes vlerësohet si një element më pak bindës, vepra paraqitet si një rrëfim ambicioz që nxit reflektim mbi strukturat shoqërore dhe trashëgiminë e së kaluarës./KultPlus.com
Burimi: kultplus.com
