Nga Rruga e Arbrit te inceneratori i Tiranës dhe shërbimet shëndetësore, qeveria do të vijojë të paguajë miliona euro për kontratat koncesionare. Fatura për tre vitet e ardhshme arrin në rreth 319 milionë euro, ndërsa një pjesë e marrëveshjeve do të rëndojnë mbi financat publike edhe për dekada.
Koncesionet vazhdojnë të thithin miliona euro nga buxheti i shtetit dhe mbeten një ndër angazhimet afatgjata më të rëndësishme të financave publike. Edhe në vitin 2027, një pjesë e konsiderueshme e parave të taksapaguesve shqiptarë do të destinohet për pagesat e kontratave të partneritetit publik-privat, të nënshkruara ndër vite nga qeveria për ndërtimin e rrugëve, menaxhimin e mbetjeve dhe ofrimin e shërbimeve publike.
Sipas relacionit të projektbuxhetit për vitin 2027, qeveria ka parashikuar të shpenzojë 10.05 miliardë lekë, ose mbi 100 milionë euro, për pagesat e kontratave koncesionare dhe të partneritetit publik-privat. Bëhet fjalë për detyrime që rrjedhin nga marrëveshjet e lidhura me kompanitë private dhe që duhet të përballohen çdo vit nga arka e shtetit, sipas kushteve të përcaktuara në kontrata.
Megjithëse shuma e parashikuar për vitin e ardhshëm rezulton më e ulët se pagesat e viteve të mëparshme, fatura e koncesioneve mbetet e konsiderueshme.
Kontratat aktive dhe pesha e Rrugës së Arbrit
Të dhënat e Ministrisë së Financave tregojnë se aktualisht janë tetë kontrata aktive që marrin mbështetje financiare nga buxheti i shtetit. Këto marrëveshje përfshijnë projekte infrastrukturore dhe shërbime publike, për të cilat shteti ka marrë përsipër të kryejë pagesa përgjatë një periudhe të gjatë kohore.
Një nga kontratat që merr pjesën më të madhe të financimit është ajo për ndërtimin dhe operimin e Rrugës së Arbrit. Vetëm për vitin 2027, për këtë projekt janë parashikuar 3.36 miliardë lekë, ose rreth 34 milionë euro. Kjo do të thotë se afërsisht një e treta e të gjithë shumës së planifikuar për koncesionet që financohen nga buxheti do të shkojë për këtë kontratë të vetme.
Pagesat për Rrugën e Arbrit janë pjesë e angazhimeve shumëvjeçare të qeverisë ndaj kompanisë koncesionare. Sipas dokumenteve buxhetore, kontrata ka si vit përfundimi 2031, çka nënkupton se detyrimet financiare për këtë projekt nuk mbyllen me buxhetin e vitit 2027, por do të vijojnë edhe në vitet pasardhëse.
Një tjetër kontratë që mbetet në listën e pagesave është ajo për ndërtimin e landfillit, inceneratorit dhe rehabilitimin e venddepozitimeve ekzistuese në Tiranë. Për vitin 2027, qeveria ka parashikuar 1 miliard lekë, ose rreth 10 milionë euro, për këtë kontratë.
Përfshirja e inceneratorit të Tiranës në planifikimin buxhetor për vitin e ardhshëm tregon se kontrata vijon të konsiderohet një detyrim financiar për shtetin. Kjo marrëveshje ka një afat të gjatë kohëzgjatjeje, me vit përfundimi 2047, duke e shtrirë potencialisht barrën e saj financiare për më shumë se dy dekada.
Edhe autostrada Milot–Morinë është pjesë e kontratave koncesionare afatgjata. Sipas relacionit, kjo marrëveshje ka si vit përfundimi 2032. Për rrjedhojë, angazhimet që lidhen me këtë kontratë shtrihen përtej periudhës aktuale të planifikimit buxhetor.
Shëndetësia dhe parashikimet për vitet 2028–2029
Përveç infrastrukturës rrugore dhe menaxhimit të mbetjeve, kontratat koncesionare vijojnë të kenë peshë edhe në sektorin e shëndetësisë. Shërbimet e ofruara përmes partneritetit me kompanitë private përbëjnë një tjetër kategori shpenzimesh që financohen nga fondet publike.
Në relacionin e projektbuxhetit evidentohen edhe zhvillimet e pagesave për shërbimet laboratorike. Gjatë nëntë muajve të parë të vitit 2026, pagesat për këtë shërbim janë rritur me 195.7 milionë lekë krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit 2025. Sipas shpjegimit të dhënë në dokument, rritja lidhet me shtimin e numrit dhe vlerës së analizave të kryera.
Ky zhvillim tregon se, për kontratat ku pagesat ndikohen nga volumi i shërbimeve të ofruara, fatura që përballon shteti mund të ndryshojë në varësi të kërkesës dhe aktivitetit të realizuar. Për këtë arsye, monitorimi i kostove dhe i shërbimeve të përfituara mbetet i rëndësishëm për të vlerësuar efektivitetin e përdorimit të fondeve publike.
Por pagesat për vitin 2027 janë vetëm një pjesë e detyrimeve që buxheti do të duhet të përballojë në vitet e ardhshme. Relacioni i Ministrisë së Financave përmban edhe parashikimet afatmesme, të cilat tregojnë se koncesionet do të vijojnë të marrin shuma të konsiderueshme nga financat publike.
Për vitin 2028 janë planifikuar 10.31 miliardë lekë, ndërsa për vitin 2029 parashikohen rreth 10.30 miliardë lekë. Të marra së bashku, pagesat e planifikuara për periudhën 2027–2029 arrijnë në 30.67 miliardë lekë, ose afro 319 milionë euro.
Kjo do të thotë se vetëm gjatë tre viteve të ardhshme, qeveria parashikon të përdorë qindra milionë euro nga buxheti për të përmbushur detyrimet e kontratave koncesionare. Shuma nuk përfaqëson të gjithë koston e mbetur të këtyre marrëveshjeve, pasi disa prej tyre kanë afate që shtrihen shumë më tej se viti 2029.
Burimi: gazetadita.al
