Donald Trump do të vazhdonte të ishte president i SHBA-së në mëngjesin e 4 nëntorit, por ai mund të përballej me një situatë politike krejt të ndryshme, në varësi të rezultateve të zgjedhjeve afatmesme të SHBA-së të mbajtura një ditë më parë. Siç e tregon edhe emri, zgjedhjet afatmesme ndodhin afërsisht në mes të mandatit të një presidenti. Ato shpesh shërbejnë si një referendum tregues mbi performancën e presidentit në detyrë, diçka që Trump e inkurajonte aktivisht duke u thënë votuesve “pretendoni se unë jam në fletëvotim”. Në këtë rast, votuesit do të vendosnin nëse Partia Republikane e Trump mund të ruante kontrollin e saj mbi Kongresin.
Demokratët shpresonin të përfitonin nga pakënaqësia në rritje ndaj Trump për të marrë kontrollin e Dhomës së Përfaqësuesve të SHBA-së, dhe ndoshta edhe të Senatit. Republikanët luftonin për të ruajtur shumicat e tyre në Kongres dhe për të parandaluar një periudhë të re paralize legjislative dhe hetimesh ndaj Shtëpisë së Bardhë. Kongresi i SHBA-së në Uashington ka dy dhoma: Dhomën e Përfaqësuesve dhe Senatin. Të dyja duhet të miratojnë legjislacionin federal para se ai të bëhet ligj dhe të dyja luajnë role të rëndësishme në mbikëqyrjen e degës ekzekutive.
Struktura e Kongresit dhe garat kryesore
Dhoma e Përfaqësuesve zgjidhet çdo dy vjet, që do të thotë se të gjitha 435 vendet me të drejtë vote kontestohen në çdo zgjedhje kongresionale. Senati ka 100 anëtarë që shërbejnë mandate gjashtëvjeçare të shkallëzuara, kështu që afërsisht një e treta e vendeve të tij janë në zgjedhje çdo dy vjet. Fletëvotimi i këtij viti përfshinte të gjitha 435 vendet në Dhomën e Përfaqësuesve, ku Republikanët mbronin një shumicë të ngushtë, me Demokratët që kishin nevojë për një fitim neto prej katër vendesh për të marrë kontrollin. Gjithashtu, 35 vende në Senat ishin në garë, 33 në zgjedhje të rregullta dhe dy zgjedhje të posaçme në Florida dhe Ohio për të plotësuar pjesën e mbetur të mandateve të liruara para kohe. Republikanët aktualisht mbanin 53 vende, kundrejt 47 të mbajtura nga Demokratët dhe të pavarurit që bashkëpunonin me ta. Demokratët duhej të fitonin katër vende për të siguruar shumicën.
Në fletëvotim ishin edhe 39 poste guvernatorësh, ku votuesit do të zgjidhnin guvernatorë në 36 shtete dhe tre territore të SHBA-së. Mijëra vende legjislative shtetërore, si dhe zyra lokale, gara gjyqësore dhe masa votimi për çështje duke përfshirë taksat, të drejtat e abortit dhe rregullat e votimit, ishin gjithashtu pjesë e procesit. Zgjedhjet për Kongresin do të përcaktonin se cila parti do të kontrollonte Kongresin për dy vitet e fundit të mandatit të dytë të Trump. Garat për guvernatorë dhe legjislaturat shtetërore do të formësonin politikëbërjen më afër shtëpisë, nga arsimi dhe të drejtat riprodhuese deri te taksimi dhe administrimi i zgjedhjeve.
Zgjedhjet afatmesme kanë një histori të gjatë të ndëshkimit të presidentit në Shtëpinë e Bardhë. Partia e presidentit ka humbur vende në Dhomën e Përfaqësuesve në 18 nga 20 zgjedhjet afatmesme të fundit, një normë humbjeje prej 90% që shtrihet që nga viti 1946. Ky model nuk është i pashmangshëm; Republikanët e George W. Bush fituan vende në zgjedhjet afatmesme të vitit 2002, pas sulmeve të 11 shtatorit. Por Demokratët e Barack Obamës pësuan një “shkatërrim” në vitin 2010 dhe Republikanët e Trump humbën Dhomën e Përfaqësuesve në vitin 2018.
Republikanët hynë në këto zgjedhje me një diferencë të ngushtë gabimi në Dhomën e Përfaqësuesve dhe një avantazh më thelbësor në Senat. Mesatarja e sondazheve kombëtare të RealClearPolitics tregonte Demokratët duke kryesuar Republikanët me 8.2 pikë në fillim të tetorit. Trump ishte detyruar të mbante tubime fushate në shtete që duhet të ishin të sigurta Republikane. Megjithatë, polarizimi politik dhe vitet e rishpërndarjes së zonave elektorale kanë reduktuar numrin e distrikteve të Dhomës së Përfaqësuesve vërtet konkurruese, duke e bërë më të vështirë për çdo parti të përkthejë një lëvizje kombëtare në një ndryshim të madh në vende. Agjencia e lajmeve Reuters kishte vlerësuar se vetëm rreth 40 deri në 50 gara për Dhomën e Përfaqësuesve ishin vërtet konkurruese.
Garat kyçe në Senat dhe beteja për guvernatorë
Disa gara në Senat ishin shfaqur si fusha beteje kyçe. Në Miçigan, progresisti Abdul El-Sayed kërkonte të mbante një vend të hapur për Demokratët pasi Gary Peters, senatori në detyrë, vendosi të mos kërkonte rizgjedhjen. Në Gjeorgji, Jon Ossoff, një senator Demokrat, gëzonte një epërsi të shëndetshme në sondazhe ndaj sfiduesit Republikan Mike Collins. Në Maine, një shtet i fituar nga Demokratja Kamala Harris në vitin 2024, senatorja Republikane Susan Collins mbronte vendin e saj kundër Demokratit Troy Jackson. Ohio ofronte një tjetër test të madh, me Demokratin Sherrod Brown që kërkonte të kthehej në Senat kundër Republikanit Jon Husted. Teksasi ishte bërë veçanërisht i vëzhguar nga afër, ku Demokrati James Talarico përballej me Republikanin Ken Paxton, prokurorin e përgjithshëm të shtetit. Republikanët kishin shpenzuar rreth 210 milionë dollarë për të ndihmuar Paxton, i cili ishte përfshirë në skandale. Asnjë Demokrat nuk kishte fituar një zgjedhje në nivel shtetëror në Teksas që nga viti 1994, dhe Trump e kishte fituar Teksasin me gati 14 pikë në vitin 2024.
Gara të tjera në Alaskë, Kansas, Iowa, Karolinën e Veriut dhe Nju Hempshir mund të ndihmonin në përcaktimin se cila parti do të kontrollonte dhomën (nëse do të kishte një ndarje 50-50, zëvendëspresidenti, një Republikan, do të kishte votën vendimtare). Sondazhet e fundit tregonin Demokratët përpara në Maine, Karolinën e Veriut dhe Kansas, dhe konkurrues në Alaskë dhe Ohio. Gjithashtu në hartën e këtij viti ishin Karolina e Jugut dhe Misisipi, dy shtete tradicionalisht Republikane që kishin parë sfida agresive Demokrate këtë vit. Në Dhomën e Përfaqësuesve, gara ishte shpërndarë në dhjetëra distrikte. Republikanët mbronin vende të cenueshme në vende si Nju Jorku, Teksasi dhe Iowa, ndërsa Demokratët gjithashtu luftonin për të mbrojtur anëtarët në distrikte të bëra më të vështira nga kufijtë kongresionalë të ridizenjuar. Zgjedhjet e rëndësishme për guvernatorë përfshinin Alaskën, Iowa, Floridën, Gjeorgjinë, Ohion dhe Teksasin.
Kostoja e jetesës rregullisht kryesonte sondazhet e opinionit. Demokratët bënin fushatë të fortë për përballueshmërinë lidhur me çmimet e ushqimeve, strehimin, karburantin dhe kujdesin shëndetësor. Lufta në Iran kishte shtuar një ndërlikim të mëtejshëm për Republikanët. Imigracioni mbeti një tjetër çështje përcaktuese, me sondazhet që sugjeronin se shumë votues mendonin se qasja e ashpër e Zbatimit të Imigracionit dhe Doganave (ICE) kishte shkuar shumë larg. Kjo mund të zhdukte shumë nga fitimet që Trump kishte bërë me votuesit Latino në vitin 2024. Qendrat e të dhënave, AI, tarifat, tregtia, të drejtat e abortit, rregullat e votimit dhe e ardhmja e demokracisë mbetën gjithashtu tema të rëndësishme. Socialistët Demokratë shënuan disa fitore të rëndësishme në zgjedhjet paraprake Demokrate, duke krijuar vrull në të majtën e partisë. Por në garat e ngushta, besueshmëria personale, lidhjet lokale, aftësia për të tërhequr votuesit e pavarur dhe një blic reklamash televizive mund të tejkalonin mesazhin e partisë kombëtare.
Integriteti i zgjedhjeve dhe pasojat politike
Integriteti i zgjedhjeve afatmesme ishte nën shqyrtim, me shqetësime që varionin nga regjistrimi i votuesve deri te certifikimi i rezultateve. Trump kishte kërkuar të amplifikonte këto frikë, duke paraqitur një sërë pretendimesh mashtruese dhe të rreme rreth kërcënimeve ndaj zgjedhjeve në SHBA. Departamenti i Drejtësisë kishte paditur shtetet për qasje në listat e tyre të votuesve të pa redaktuar, duke kërkuar t’i kryqëzonte ato me një bazë të dhënash federale të imigracionit në një përpjekje për të identifikuar votuesit e papërshtatshëm. Një gjyqtar federal vendosi se politika e departamentit ishte e paligjshme, duke cituar kufizimet në autoritetin e tij dhe rreziqet e të dhënave të pasakta. Kishte gjithashtu shqetësime rreth përdorimit të të dhënave të zbatimit të imigracionit në hetimet e mashtrimit të votuesve, përpjekjet e administratës për të ndryshuar rregullat e votimit me postë dhe perspektivën e monitoruesve federalë të zgjedhjeve në qendrat e votimit. NAACP kishte paditur për vendosjen e planifikuar të monitoruesve, duke argumentuar se prania e tyre mund të frikësonte votuesit.
Rreziqet nuk mbaronin kur mbylleshin qendrat e votimit. Avokatët e të drejtave të votimit po vëzhgonin gjithashtu për presion ndaj zyrtarëve lokalë për të certifikuar rezultatet, sfida masive ndaj fletëvotimeve dhe mosmarrëveshje ligjore që mund të vononin ose minonin tranzicionin e pushtetit. Një fitore Demokrate në cilëndo dhomë do të kufizonte ndjeshëm aftësinë e Trump për të avancuar agjendën e tij të brendshme dhe do të përshpejtonte rënien e presidentit në statusin e “rosës së çalë”. Nëse Demokratët merrnin Dhomën e Përfaqësuesve, Republikanët do të humbnin aftësinë e tyre për të miratuar legjislacionin përmes asaj dhome pa mbështetjen Demokrate. Një shumicë Demokrate mund të niste hetime ndaj administratës, të kërkonte dokumente dhe dëshmi, dhe t’i nënshtronte zyrtarët e lartë një shqyrtimi të qëndrueshëm kongresional. Ata mund të viheshin nën presion nga baza e tyre mbështetëse për të shkarkuar Trump.
Senati konfirmon zyrtarët e kabinetit, ambasadorët dhe gjyqtarët federalë, duke përfshirë kandidatët për Gjykatën Supreme. Një shumicë Demokrate mund të bllokonte ose vononte shumë nga emërimet e Trump, dhe të detyronte Shtëpinë e Bardhë të negocionte mbi legjislacionin. Edhe nëse Republikanët ruanin një ose të dyja dhomat, një shumicë e reduktuar mund ta bënte qeverisjen më të vështirë, veçanërisht kur legjislacioni kërkonte mbështetje pothuajse unanime nga anëtarët e partisë. Guvernatorët dhe legjislaturat shtetërore kanë ndikim mbi aksesin e abortit, arsimin, taksimin dhe procedurat e votimit. Legjislaturat s
Burimi: kohajone.com