Në një periudhë kur çdo ditë publikohen mbi 100 mijë këngë në platformat e transmetimit, muzika e re po përballet me një kontradiktë: megjithëse krijimet janë të shumta, dëgjuesit po kthehen gjithnjë e më shumë te këngët e së kaluarës. Nga Zara Larsson te Michael Jackson e Fleetwood Mac, hitet e vjetra po zënë përsëri vend në listat muzikore, duke ngritur pyetje mbi mënyrën se si zbulohet muzika sot dhe mbi mundësitë që kanë artistët e rinj për të arritur te publiku.
Të dhënat e Luminate dhe prirja drejt katalogut të vjetër
Sipas të dhënave të kompanisë analitike Luminate, gjatë gjysmës së parë të vitit 2026, rreth 60 për qind e muzikës së dëgjuar në Mbretërinë e Bashkuar dhe Shtetet e Bashkuara ishte publikuar të paktën pesë vjet më parë. Kjo prirje pasqyrohet edhe në listat britanike, ku 18 nga 20 këngët më të shitura të vitit ishin publikuar të paktën një vit më parë.
Një prej shembujve më të dukshëm është kënga Lush Life e Zara Larsson, e publikuar fillimisht në vitin 2015, e cila është rikthyer në mesin e hiteve më të mëdha të vitit. Në listat muzikore vazhdojnë të shfaqen edhe Billie Jean e Michael Jackson, nga viti 1983, dhe Dreams e Fleetwood Mac, e publikuar më 1977. Për industrinë muzikore, këto rikthime hyjnë në kategorinë e katalogut të vjetër, të njohur si deep catalogue.
Megjithatë, çështja nuk lidhet vetëm me nostalgjinë. Në një treg ku pothuajse çdo këngë e regjistruar është e disponueshme me një klikim, konkurrenca për vëmendjen e dëgjuesve është bërë gjithnjë e më e madhe. Sipas Autoritetit të Konkurrencës dhe Tregjeve në Mbretërinë e Bashkuar, pothuajse dy të tretat e transmetimeve muzikore u përkasin veprave të vetëm 0.4 për qind të artistëve. Ky përqendrim i dëgjimeve te emrat tashmë të njohur e vështirëson depërtimin e krijuesve të rinj.
Edhe kur një këngë arrin të bëhet virale, suksesi nuk garanton domosdoshmërisht një karrierë të qëndrueshme. Platformat si TikTok mund të ndihmojnë një këngë të përhapet me shpejtësi, por kjo nuk do të thotë se publiku do të vazhdojë ta ndjekë artistin edhe pas publikimit të radhës. Sfidë mbetet krijimi i një lidhjeje më të thellë mes muzikantit dhe dëgjuesit, përtej një hiti të vetëm.
Roli i algoritmeve dhe i inteligjencës artificiale
Në këtë kontekst, disa nisma po përpiqen ta rikthejnë zbulimin e muzikës te përvoja njerëzore. Sofar Sounds, organizatë që mbështet muzikantët në zhvillim përmes koncerteve intime në qytete të ndryshme të botës, promovon takimin e drejtpërdrejtë mes artistëve dhe publikut. Përmes fushatës Human Discovery Movement, ajo synon t’ua rikthejë njerëzve rolin kryesor në përzgjedhjen dhe zbulimin e muzikës së re.
Një tjetër faktor që po ndikon në mënyrën e dëgjimit është inteligjenca artificiale. Platformat e transmetimit po ofrojnë gjithnjë e më shumë mundësi për krijimin automatik të listave të dëgjimit, bazuar në gjendjen shpirtërore, atmosferën apo preferencat e përdoruesve. Megjithatë, këto sisteme mund të riprodhojnë të njëjtat shije muzikore, duke u rekomanduar dëgjuesve këngë të ngjashme me ato që tashmë njohin.
Muzikologia Anna-Kaisa Kaila paralajmëron se algoritmet mund të bartin paragjykime, veçanërisht kur të dhënat e përdorura për trajnimin e tyre nuk përfaqësojnë mjaftueshëm zhanret më pak komerciale. Në këtë mënyrë, muzika që tashmë ka sukses mund të vazhdojë të favorizohet, ndërsa krijimet jashtë rrymave dominuese rrezikojnë të mbeten të padukshme.
Shqetësimet shtrihen edhe te përmbajtjet e krijuara me inteligjencë artificiale. Muzikanti londinez Chiminyo vë në pikëpyetje disa lista të njohura dëgjimi, ku artistë me numër të madh dëgjimesh kanë pak ose aspak informacion të verifikueshëm për identitetin e tyre. Sipas tij, ngjashmëritë e theksuara mes këngëve mund të jenë shenjë e prodhimit masiv sintetik, të krijuar për të tërhequr transmetime.
Spotify, nga ana e saj, ka bërë të ditur se ka hequr 75 milionë këngë të konsideruara si përmbajtje të padëshiruar dhe se po zbaton politika kundër imitimit të artistëve dhe problemeve që lidhen me përdorimin e inteligjencës artificiale. Megjithatë, platforma pranon se përdorimi i kësaj teknologjie në prodhimin muzikor shtrihet në nivele të ndryshme dhe se disa artistë e përfshijnë atë në procesin e tyre krijues.
Kështu, muzika e re nuk po zhduket, por po përballet me një mjedis ku vëmendja është e përqendruar te hitet e konsoliduara, algoritmet favorizojnë preferencat ekzistuese dhe përmbajtja e re shtohet me ritme të jashtëzakonshme. Sfida për industrinë nuk është vetëm të prodhojë më shumë muzikë, por të krijojë hapësira ku ajo mund të zbulohet, të dëgjohet dhe të shndërrohet në një lidhje afatgjatë mes artistit dhe publikut./KultPlus.com
Burimi: kultplus.com
