13 vjet pas publikimit të titullit të mëparshëm, Grand Theft Auto VI, GTA VI, u lansua të enjten në një ngjarje të shumëpritur. Miliona lojtarë në mbarë botën u rikthyen në universin e serialit të njohur, ku krimi, dhuna dhe lëvizjet në megaqytetet amerikane janë pjesë integrale e përvojës së lojës.
Suksesi komercial dhe konteksti evropian
Shifrat janë tashmë mbresëlënëse. Sipas të dhënave të Sensor Tower, të cituara nga Politico, GTA VI është loja më e madhe në historinë e industrisë së argëtimit, me 17 milionë kopje të shitura dhe një vlerë totale prej 1.6 miliardë dollarësh, përpara publikimit zyrtar.
Megjithatë, loja e re nuk është vetëm një ngjarje komerciale. Publikimi i saj përkon me një periudhë në të cilën Bashkimi Evropian po përpiqet të forcojë mbrojtjen e të miturve në internet, të frenojë praktikat e diskutueshme komerciale dhe t’i përgjigjet sfidave të inteligjencës artificiale.
Siç thekson Politico, ka të paktën gjashtë arsye pse GTA VI meriton vëmendjen e zyrtarëve evropianë. Pavarësisht suksesit global si produkt i industrisë amerikane, Grand Theft Auto lindi në Skoci.
Krijuesit e saj ishin dy programues skocezë, David Jones dhe Mike Daly, që punonin në DMA Design, një kompani zhvillimi lojërash me seli në Dundee.
Në fund të viteve 1990, të drejtat e serialit kaluan te kompania amerikane Take-Two Interactive, megjithëse dega e saj Rockstar Games mban ende zyra të mëdha në Edinburg.
Pas Brexit-it, në vitin 2020, Bashkimi Evropian humbi mundësinë për ta paraqitur këtë sukses skocez si të vetin.
Historia e serialit merr interes të veçantë në një kohë kur udhëheqësit evropianë kërkojnë mënyra për të rritur konkurrueshmërinë e BE-së, duke shqyrtuar mekanizma të rinj financimi dhe ndryshime në rregullat e prokurimit publik për të promovuar inovacionin.
Mikrotransaksionet dhe rregullat e reja
Para publikimit të GTA VI, shumë lojtarë ishin të shqetësuar se versioni online mund të përfshinte mikrotransaksione dhe monedha virtuale, siç ndodh në lojëra të tjera.
Këto janë mekanizma që u lejojnë përdoruesve të shpenzojnë para brenda lojës, një praktikë që disa lojtarë e kritikojnë, duke pretenduar se e bën lojën të mërzitshme dhe përsëritëse.
Versioni i publikuar sot nuk i përfshin këto veçori, megjithëse ato mund të shfaqen në një version të mëvonshëm online.
Komisioni Evropian po propozon rregulla të reja sipas Aktit për Drejtësi Dixhitale, me qëllim kufizimin e përdorimit të mekanizmave të tillë nga fëmijët ose të paktën sigurimin e transparencës më të madhe.
Brukseli beson se këto praktika nxisin shpenzimet, ndërsa industria e videolojërave paralajmëron se rregulloret e propozuara do të kenë pasoja shkatërruese për bizneset evropiane.
Klasifikimi i moshës dhe sistemi PEGI
GTA VI ka marrë vlerësimin e moshës PEGI 18, që do të thotë se nuk rekomandohet për askënd nën moshën 18 vjeç.
PEGI, Informacioni Pan-Evropian i Lojërave, është sistemi evropian i klasifikimit të moshës për videolojërat, i bazuar në vetërregullimin e industrisë.
Vlerësimi merr në konsideratë elementë si dhuna, droga, përmbajtja seksuale dhe gjuha e papërshtatshme, karakteristika që gjenden shpesh në serinë Grand Theft Auto.
Lojërat e vlerësuara 12 vjeç e lart rishikohen nga Autoriteti i Vlerësimit të Lojërave në Mbretërinë e Bashkuar, vlerësuesit e të cilit i luajnë vetë lojërat përpara se të përcaktojnë kategorinë e duhur të moshës.
Në disa vende të Bashkimit Evropian, si dhe në Mbretërinë e Bashkuar, blerësit duhet të tregojnë një dokument identifikimi kur blejnë kopje fizike të lojërave me kufizime moshe.
Dyqanet online, si PlayStation, kryejnë kontrolle moshe për të parandaluar që fëmijët 13-vjeçarë të kenë akses në përmbajtje të papërshtatshme për moshën e tyre.
Megjithatë, asgjë nuk e pengon një prind ose një vëlla/motër më e madhe t’ia japë lojën një fëmije më të vogël.
Drejtori i përgjithshëm i PEGI-t, Dirk Bosmans, shpjegon se qëllimi kryesor i sistemit është të ndihmojë prindërit të marrin vendime të informuara.
“Në thelb të PEGI-t është përpjekja për të ndihmuar prindërit të bëjnë zgjedhje të informuara”, thotë ai.
Nëse një prind vendos ta lejojë fëmijën e tij adoleshent të luajë GTA VI, sistemi i ofron informacionin e nevojshëm mbi përmbajtjen e saj.
“Ne shqetësohemi më shumë kur prindërit thonë: ‘Ja disa para, bli çfarë të duash'”, vëren ai.
Inteligjenca artificiale dhe industria
Inteligjenca artificiale po bëhet gjithnjë e më e pranishme në industrinë e videolojërave. GTA VI, megjithatë, është një rast i ndryshëm.
Drejtori ekzekutiv i Take-Two Interactive, Strauss Zelnick, ka thënë se inteligjenca artificiale gjeneruese nuk ka “asnjë përfshirje” në atë që kompania ka krijuar për GTA VI.
Industria po e përdor gjithnjë e më shumë inteligjencën artificiale gjeneruese për të krijuar tituj të rinj. Sipas raportit më të fundit “Gjendja e Industrisë së Lojërave”, 40% e zhvilluesve po e përdorin atë në zhvillimin e lojërave, duke përfshirë disa nga publikimet më të mëdha, si Call of Duty, dhe tituj të vlerësuar nga kritika, si loja franceze Clair Obscur: Expedition 33.
Në të njëjtën kohë, industria ka përjetuar mijëra shkurtime vendesh pune, me një të tretën e punëtorëve të saj në SHBA që thonë se janë larguar nga puna gjatë dy viteve të fundit.
Ndërsa industria fiton gjithnjë e më shumë terren, Komisioni Evropian përpiqet të hartojë rregullat e para specifike për këtë sektor, përmes Aktit për Drejtësi Dixhitale dhe rregulloreve më të gjera për mbrojtjen e të miturve sipas Aktit për Fëmijë.
Dhuna dhe debati publik
Sipas Bosmans, perceptimi se videolojërat e dhunshme shkaktojnë sjellje të dhunshme në jetën reale u hodh poshtë kryesisht në fillim të viteve 2010, rreth kohës së publikimit të GTA-së së mëparshme.
Megjithatë, diskutimi tani ka lëvizur nga ajo që konsiderohet “e dëmshme” drejt asaj që etiketohet si “e papërshtatshme”.
PEGI merr parasysh kërkimin shkencor, si dhe perceptimet shoqërore të përmbajtjes së përshtatshme për moshën. Vlen të përmendet se edhe përdorimi i një gjuhe të veçantë blasfemuese mund ta çojë një lojë të tërë në kategorinë 16+.
Bosmans shpreh shqetësim se rregullat e reja për mbrojtjen e fëmijëve mund të anashkalojnë dallimet mes kategorive të ndryshme të përmbajtjes.
“Kam përshtypjen se tani jemi në një fazë ku mund të kemi harruar një pjesë të historisë”, thotë ai, duke treguar ndryshimin mes asaj që është e dëmshme, asaj që është e ndaluar dhe asaj që konsiderohet e papërshtatshme.
Burimi: euronews.al










