Jovana Trençevska, deputete e Bashkimit Social Demokratik të Maqedonisë (SDSM), e përshkroi rishikimin e dytë të buxhetit për vitin 2026 si më shumë sesa një ndryshim teknik ose kozmetik. Duke folur në një mbledhje të Komisionit për Financa dhe Buxhet, ajo tha se dokumenti përbën një pranim zyrtar të pamundësisë së qeverisë, panikut në thesarin e shtetit dhe planifikimit jorealist ekonomik.
Sipas Trençevskës, fakti që buxheti po rishikohet për herë të dytë brenda vetëm disa muajsh tregon se qeveria po drejton pa busull dhe se planifikimi fiskal ka paqëndrueshmëri të konsiderueshme sistemike.
Rënia e të ardhurave dhe shkurtimet e shpenzimeve
Ajo shpjegoi se të ardhurat totale kanë rënë me 5.3 miliardë denarë krahasuar me rishikimin e parë, nga 379.5 miliardë në 374.1 miliardë denarë. Sipas saj, kjo rënie lidhet me të ardhurat tatimore, të cilat kanë zbritur nga 213.2 miliardë në 209.7 miliardë denarë. Për të parandaluar rritjen e deficitit, i cili tashmë qëndron në 46.2 miliardë denarë, shpenzimet janë ulur me 5.3 miliardë denarë, nga 425.7 miliardë në 420.4 miliardë denarë.
Trençevska e quajti këtë një dështim të qartë fiskal dhe hodhi poshtë shpjegimin e qeverisë se ndryshimet lidhen me ndërprerjet globale në tregjet e energjisë, optimizimin e të ardhurave dhe rishikimin në ulje të shpenzimeve. Ajo theksoi se edhe të ardhurat e planifikuara në mënyrë jorealiste janë pjesë e problemit: vetëm të ardhurat nga akcizat janë 3.7 miliardë denarë më pak, ose 11% nën parashikimin fillestar, ndërsa të ardhurat jotatimore dhe grantet kanë rënë me 1.9 miliardë denarë të tjera.
Ajo tha se ndikimi i këtij planifikimi buxhetor është veçanërisht i dukshëm në investimet kapitale, shëndetësinë, arsimin dhe mbrojtjen e mjedisit.
Ndikimi në shërbimet sociale dhe sektorët kyç
Deputetja tha se në buxhetin fillestar qeveria shkurtOI qëllimisht financimin për përfitimet sociale dhe sistemin e pensioneve për të treguar një deficit më të vogël në letër. Në korrik, vazhdoi ajo, u nevojitën 1.5 miliardë denarë shtesë për mbrojtjen sociale për të parandaluar pezullimin e pagesave të përfitimeve të garantuara me ligj për fëmijët dhe mbrojtjen sociale. Megjithatë, sipas saj, pagesat ishin—dhe vazhdojnë të jenë—të vonuara seriozisht.
“Për të mbuluar boshllëqet në buxhetin bazë tani, për të paguar pagat e administratës publike dhe për të siguruar stabilitet të përkohshëm social para dimrit, ju po merrni deri në 94 milionë euro nga investimet kapitale. Ju e keni kthyer një buxhet zhvillimi në një buxhet social,” tha Trençevska.
Ajo shtoi se rishikimi përfshin gjithashtu shkurtime në shëndetësi, arsim, gazifikim dhe mbrojtje të mjedisit.
Në sektorin e shëndetësisë, tha Trençevska, financimi për spitalet kryesore rajonale në Shtip dhe Kërçovë është pezulluar ose reduktuar, ndërsa financimi për pajisje moderne mjekësore dhe diagnostikuese është përgjysmuar. Ajo gjithashtu tha se, siç është raportuar publikisht, po reduktohet financimi për blerjen e insulinës dhe programin e sëmundjeve të rralla.
Trençevska ngriti gjithashtu çështjen e ushqimit për studentët, duke thënë se nuk ka financim për të rritur shtesën, pavarësisht kërkesave të studentëve që ajo të rritet nga 140 në 200 denarë—një çmim që ajo e përshkroi si jorealistisht i ulët. Ajo tha se financimi është reduktuar gjithashtu për cilësinë e ajrit, menaxhimin e mbetjeve, ruajtjen e natyrës dhe menaxhimin dhe mbrojtjen e ujërave.
Burimi: www.albeu.com
