TIRANË, 17 nëntor/ATSH/ Fati i personave të zhdukur gjatë diktaturës, identifikimi i viktimave, dokumentimi i torturave dhe mundësia e aksesit në dosjet e ish-Sigurimit të Shtetit ishin disa nga çështjet kryesore të diskutuara gjatë vizitës së 37 studentëve dhe 3 pedagogëve të Kolegjit të Evropës në Autoritetin për Informimin mbi Dokumentet e ish-Sigurimit të Shtetit (AIDSSH).
Vizita dhe qëllimi i saj
Vizita u zhvillua në kuadër të programit të studimeve Master mbi zhvillimet politike dhe shoqërore në Evropën Juglindore pas Luftës së Ftohtë. Studentëve iu ofrua mundësia të njihen nga afër me procesin e hapjes së dosjeve, ruajtjen e dokumentacionit arkivor dhe sfidat që shoqërojnë zbardhjen e së kaluarës komuniste.
Gjatë bashkëbisedimit, kryetarja e AIDSSH-së, dr. Gentiana Sula, prezantoi studimin krahasues mbi proceset e hapjes së dosjeve të policive sekrete në vendet ish-komuniste të Evropës. Ajo u ndal te dallimet ndërmjet miratimit të kuadrit ligjor, ngritjes së institucioneve përgjegjëse dhe garantimit të aksesit real të qytetarëve në dokumentacion.
Dokumentet dhe verifikimi historik
Sula theksoi se dokumentet kërkojnë verifikim historik dhe respekt për dinjitetin e viktimave. Sipas saj, një akuzë në dosje nuk përbën automatikisht të vërtetën.
Kërkimi i të zhdukurve
Gjatë bashkëbisedimit Sula u ndal edhe te kërkimi i të zhdukurve, ku familjarët kërkojnë, përtej dokumenteve, zbardhjen e fatit dhe gjetjen e eshtrave të të afërmve. Ajo nënvizoi nevojën për kërkime afatgjata, ekipe shumëdisiplinore dhe bashkëpunim me partnerët.
Bashkëpunimi institucional dhe roli i Autoritetit
Pedagogia dr. Odeta Barbullushi, duke kujtuar përvojën në Ministrinë e Punëve të Jashtme me verifikimin e figurave, pyeti për bashkëpunimin institucional. Ajo vuri në diskutim perceptimin e Autoritetit vetëm si arkiv. Sula shpjegoi sfidat kur verifikimi varet nga vullneti i institucioneve dhe jo nga një detyrim ligjor.
Drejtoresha e Mbështetjes Shkencore dhe Edukimit Qytetar, dr. Ornela Arapi, prezantoi fondet, dosjet për objekte të rëndësisë së veçantë dhe procesin e deklasifikimit.
Studentët dhe burimet arkivore
Studentët pyetën për aksesin në burime për punimet e tyre, mes të cilave kërkime mbi planifikimin urban. Ata ndoqën gjithashtu dokumentarin “Tri ditët e lirisë”, me burime arkivore, kushtuar Revoltës së Spaçit.
Përmbyllja e vizitës
Në përmbyllje, drejtori i Arkivit, Anton Dukagjini, dhe ekspertët Elisabeta Griprishti e Mirvjena Imami i njohën studentët nga afër me dokumentacionin dhe punën për ruajtjen, përpunimin dhe vënien e tij në dispozicion.





/k.s/r.e/
Burimi: ata.gov.al










