Kërkesa për zgjatjen e konsultimit publik
Instituti i Kosovës për Drejtësi (IKD) i ka kërkuar Ministrisë së Drejtësisë (MD) të zgjasë konsultimin publik për Projektkodin Civil të Republikës së Kosovës në së paku 30 ditë kalendarike. Instituti kërkon gjithashtu analizë të plotë të komenteve dhe diskutime të gjera me profesionistë e institucione përkatëse, duke shprehur shqetësimin se afati aktual është tepër i shkurtër.
Afati aktual dhe përmasat e projektit
MD-ja e publikoi projektin për konsultim më 27 tetor 2026, ndërsa 16 nëntori 2026 u caktua si dita e fundit për dorëzimin e komenteve. Sipas IKD-së, kjo u lë palëve vetëm 15 ditë pune për të shqyrtuar një prej dokumenteve më të rëndësishme e më voluminoze të sistemit juridik të Kosovës.
Projektkodi përmban 1,630 nene dhe synon të rregullojë fusha themelore të së drejtës civile, përfshirë detyrimet, pronësinë, familjen dhe trashëgiminë. IKD thekson se përmasat dhe pesha e tij kërkojnë trajtim të ndryshëm nga projektaktet e zakonshme, si dhe analizë të thelluar juridike, krahasim me ligjet në fuqi e standardet kushtetuese dhe ndërkombëtare, si edhe vlerësim të ndikimit praktik mbi qytetarët dhe institucionet.
Instituti e konsideron të pamjaftueshëm afatin e caktuar për të zhvilluar një konsultim cilësor e gjithëpërfshirës. Sipas tij, nuk është e arsyeshme të pritet që juristët, institucionet e drejtësisë, universitetet, organizatat e shoqërisë civile dhe grupet e tjera të interesit të analizojnë në mënyrë substanciale 1,630 nene brenda një kohe kaq të kufizuar.
Baza ligjore e zgjatjes
IKD i referohet nenit 51, paragrafit 2, nënparagrafit 2.2, të Rregullores (QRK) nr. 17/2024 të Punës së Qeverisë. Sipas kësaj dispozite, për akte me kompleksitet ose rëndësi të veçantë, periudha për dorëzimin e komenteve mund të zgjatet deri në 30 ditë kalendarike. Po ashtu, neni 52, paragrafi 1.1, i jep organit propozues mundësinë ta zgjasë afatin ose ta përsërisë konsultimin kur materiali kërkon më shumë kohë. IKD vlerëson se Projektkodi Civil i plotëson kriteret për një akt të tillë dhe kërkon që konsultimi të zgjasë të paktën 30 ditë kalendarike.
Standardi i ulur i konsultimit
Megjithatë, sipas institutit, edhe 30 ditë nuk do të mjaftonin për një proces të mirëfilltë konsultimi mbi një kod me 1,630 nene. IKD vëren se Rregullorja e vitit 2024 ka ulur standardin e paraparë më herët: neni 9, paragrafi 1.2, i Rregullores (QRK) nr. 05/2016 për Standardet Minimale për Procesin e Konsultimit Publik lejonte zgjatjen deri në 60 ditë kalendarike për projektakte veçanërisht komplekse ose të rëndësishme. Rregullorja e re e ka përgjysmuar këtë mundësi, gjë që, sipas IKD-së, nuk ndihmon përfshirjen e mirëfilltë të publikut në hartimin e ligjeve komplekse.
Planifikimi legjislativ dhe mospërputhja me programin
IKD e lidh situatën edhe me planifikimin e mangët legjislativ. Instituti thotë se MD-ja mund ta kishte publikuar Projektkodin Civil më herët për të krijuar kohë të mjaftueshme për konsultim. Sipas tij, vonesat në planifikim e publikim nuk duhet të kompensohen duke ua shkurtuar qytetarëve dhe palëve të interesuara kohën për të dhënë mendimet e tyre, pasi kjo ndikon drejtpërdrejt në cilësinë e dokumentit.
Një tjetër çështje që ngre IKD është mospërputhja me Programin e Projektligjeve të Qeverisë. Programi, i miratuar më 6 tetor 2026, caktonte 15 nëntorin si afat për Projektkodin Civil, ndërsa MD-ja e kishte lënë konsultimin publik të hapur deri më 16 nëntor. Instituti e quan të pakuptimtë planifikimin e procedimit të një akti para se të mbyllet konsultimi publik për të.
Qëndrimi i IKD-së dhe kërkesat
IKD mbështet miratimin sa më të shpejtë të Kodit Civil, përfshirë përmbushjen e detyrimeve që burojnë nga Agjenda e Reformave. Por, sipas tij, afatet e programeve qeveritare dhe angazhimet ndërkombëtare nuk duhet të përdoren për të kufizuar konsultimin publik e për të cenuar cilësinë e ligjeve. Miratimi me ngut i një kodi të kësaj rëndësie, paralajmëron instituti, mund të sjellë dispozita të paqarta e kundërthënëse dhe vështirësi afatgjata gjatë zbatimit.
IKD i kërkon Ministrisë së Drejtësisë të zgjasë konsultimin në së paku 30 ditë kalendarike, t’i shqyrtojë në mënyrë substanciale komentet dhe të mbajë diskutime gjithëpërfshirëse me profesionistët dhe institucionet relevante. Qeverisë i kërkohet të harmonizojë programin legjislativ me procedurat e detyrueshme dhe të rishqyrtojë kufirin 30-ditor për konsultimin e akteve veçanërisht komplekse.
“Kosova ka nevojë për Kodin Civil, por mbi të gjitha ka nevojë për një Kod Civil cilësor, të harmonizuar dhe të zbatueshëm. Cilësia e një reforme kaq të rëndësishme nuk duhet të sakrifikohet për përmbushjen e afateve të përcaktuara nga vetë Qeveria”, përfundon reagimi i IKD-së.
Burimi: www.albeu.com
