Alan Watts ishte një nga mendimtarët më të njohur të shekullit XX, filozof, shkrimtar dhe ligjërues, i cili u bë i famshëm për mënyrën se si arriti t’i shpjegonte filozofitë lindore një publiku perëndimor. Përmes librave, ligjëratave dhe reflektimeve të tij mbi jetën, vetëdijen, spiritualitetin dhe natyrën njerëzore, Watts sfidoi mënyrën tradicionale të të menduarit dhe i ftoi njerëzit ta shihnin ekzistencën përtej kufijve të vendosur nga shoqëria, kultura dhe bindjet personale, transmeton KultPlus.
Jeta dhe formimi i hershëm
I lindur më 6 janar 1915, në Chislehurst të Anglisë, Alan Wilson Watts u rrit në një familje ku interesimi për kulturën dhe botën shpirtërore zuri një vend të rëndësishëm. Që në moshë të re shfaqi kureshtje të veçantë për filozofinë, fenë dhe traditat e Lindjes, veçanërisht për budizmin dhe mendimin kinez. Ky interes do të bëhej më vonë boshti kryesor i veprimtarisë së tij intelektuale.
Në rini u njoh me shkrimet mbi budizmin dhe filozofinë aziatike, ndërsa gradualisht nisi të hulumtonte mënyrat se si këto tradita e kuptonin njeriun, natyrën dhe marrëdhënien e individit me universin. Ndryshe nga shumë studiues të kohës, Watts nuk synonte vetëm t’i analizonte këto filozofi në aspektin akademik, por t’i bënte ato të kuptueshme dhe të zbatueshme në jetën e përditshme.
Largimi nga kisha dhe fillimi i karrierës
Në vitin 1944, Watts u shugurua prift në Kishën Episkopale, duke shërbyer edhe si kapelan në Universitetin Northwestern në Çikago. Megjithatë, marrëdhënia e tij me institucionet fetare dhe mënyra tradicionale e interpretimit të besimit filluan të bëheshin gjithnjë e më problematike. Ai nuk e shihte spiritualitetin si një sistem rregullash që duhej ndjekur verbërisht, por si një përvojë të drejtpërdrejtë të jetës dhe të vetëdijes. Në vitin 1950 u largua nga kisha dhe iu përkushtua më shumë studimit, shkrimit dhe ligjërimit mbi filozofitë lindore.
Një vit më vonë u vendos në San Francisko, ku filloi të ligjëronte mbi budizmin në American Academy of Asian Studies. Ligjëratat e tij tërhoqën interes të madh, veçanërisht në mesin e intelektualëve, artistëve dhe shkrimtarëve të kohës. Përmes radios dhe më vonë televizionit, ai arriti të krijonte një audiencë të gjerë, duke u bërë një nga zërat më të njohur në përhapjen e mendimit lindor në Shtetet e Bashkuara.
Veprat më të njohura
Vepra që i solli njohje të gjerë ishte libri The Way of Zen (1957), përmes të cilit Watts shpjegoi parimet themelore të budizmit Zen, historinë e tij dhe mënyrën se si kjo traditë e kupton realitetin. Libri u bë një nga veprat më me ndikim në prezantimin e filozofisë Zen për lexuesit perëndimorë dhe ndihmoi në rritjen e interesimit për kulturën dhe spiritualitetin aziatik.
Një tjetër vepër e rëndësishme është The Wisdom of Insecurity: A Message for an Age of Anxiety (1951), në të cilën autori trajton frikën, pasigurinë dhe prirjen e njeriut për të kërkuar vazhdimisht siguri në një botë që ndryshon. Sipas Watts, një pjesë e madhe e vuajtjeve njerëzore buron nga përpjekja për të kontrolluar të ardhmen dhe për të shmangur pasigurinë, në vend që njeriu të mësojë të jetojë me të tashmen.
Në librin The Book: On the Taboo Against Knowing Who You Are (1966), Watts shtjellon një nga idetë qendrore të filozofisë së tij: marrëdhënien e pandashme ndërmjet individit dhe universit. Ai kundërshton bindjen se njeriu është një qenie krejtësisht e ndarë nga natyra dhe argumenton se ekzistenca njerëzore duhet kuptuar si pjesë e një tërësie më të madhe. Për të, identiteti nuk kufizohet vetëm në trupin apo mendjen individuale, por lidhet ngushtë me botën që na rrethon.
Ndër veprat e tjera të rëndësishme të tij përmenden Nature, Man and Woman (1958), Psychotherapy East and West (1961), The Joyous Cosmology (1962), Beyond Theology (1964) dhe autobiografia In My Own Way (1972). Në këto libra, ai trajton tema të ndryshme, nga marrëdhënia e njeriut me natyrën dhe përvojat mistike, deri te psikologjia, feja dhe kuptimi i vetëdijes.
Ndikimet dhe qasja filozofike
Mendimi i Watts u ndikua veçanërisht nga tri tradita të mëdha filozofike dhe shpirtërore të Azisë: Zen-budizmi, taoizmi dhe hinduizmi. Megjithatë, ai nuk synoi të bëhej themelues i një shkolle të re filozofike dhe as të krijonte një sistem të mbyllur besimesh. Përkundrazi, përpiqej të tregonte se traditat e ndryshme mund të ofronin mënyra alternative për ta kuptuar jetën dhe vendin e njeriut në univers.
Një prej ideve më të njohura të tij ishte kritika ndaj mënyrës se si shoqëria moderne e koncepton suksesin, lumturinë dhe identitetin. Ai besonte se njerëzit shpesh e kalojnë jetën duke pritur një moment të ardhshëm kur më në fund do të jenë të lumtur, duke harruar se përvoja e jetës ndodh pikërisht në të tashmen. Përmes ligjëratave të tij, Watts i ftonte dëgjuesit të mos e trajtonin jetën si një garë drejt një qëllimi përfundimtar, por si një përvojë që duhet jetuar dhe kuptuar në vazhdimësi.
Roli në kundërkulturën amerikane
Gjatë viteve 1960, ai u bë një figurë e rëndësishme e kundërkulturës amerikane, duke ligjëruar në universitete, institute dhe qendra të ndryshme kulturore. Stili i tij i veçantë, i ndërthurur me humor, analogji të thjeshta dhe referenca filozofike, e bënte të kuptueshme një botë idesh që deri atëherë ishte relativisht e panjohur për publikun e gjerë perëndimor.
Vdekja dhe trashëgimia
Alan Watts ndërroi jetë më 16 nëntor 1973, në moshën 58-vjeçare, në shtëpinë e tij në zonën malore të Druid Heights, në Kaliforni. Edhe pas vdekjes, ndikimi i tij nuk u zbeh. Një pjesë e konsiderueshme e ligjëratave të tij u regjistruan dhe vazhdojnë të dëgjohen nga publiku, ndërsa librat e tij janë përkthyer në shumë gjuhë dhe mbeten të pranishëm në diskutimet bashkëkohore mbi filozofinë, spiritualitetin dhe vetëdijen. KultPlus.com
Burimi: kultplus.com









