Degradimi i tokës mund të shkaktojë humbje prej 286 deri në 509 miliardë euro për ekonominë e Bashkimit Evropian gjatë buxhetit të ardhshëm 2028-2034, nëse ritmi aktual i dëmtimit vjetor vazhdon. Ky është vlerësimi i organizatës globale Save Soil, i bërë publik të enjten. Sipas organizatës, kostoja e degradimit të tokës po rëndon rëndë mbi buxhetin e ardhshëm të bllokut. Save Soil kërkon që Politika e Përbashkët Bujqësore (CAP) e ardhshme, sistemi i subvencioneve bujqësore të BE-së, t’i shpërblejë fermerët për përmirësime të provuara në shëndetin e tokës, në vend që t’i lërë ata të përballojnë koston e restaurimit.
Nga vjen vlerësimi i kostove
Vlerësimi i Save Soil bazohet në hulumtimin e Shërbimit të Brendshëm Shkencor të Komisionit Evropian, Qendrës së Përbashkët të Kërkimit (JRC), e cila e llogarit koston vjetore të degradimit të tokës në BE në 40.9 deri në 72.7 miliardë euro. Organizata e shumëzoi këtë shifër me shtatë vitet e buxhetit afatgjatë që po diskutohet aktualisht në Bruksel.
Sipas JRC-së, fatura mund të dyfishohet nëse shtohen kosto të tjera si humbja e biodiversitetit, përmbytjet, thatësirat dhe efektet në shëndet. Save Soil u themelua në vitin 2022 nga udhëheqësi shpirtëror indian Sadhguru dhe fondacioni i tij jofitimprurës Isha Foundation, me qëllim që t’i shtyjë qeveritë të miratojnë politika për mbrojtjen dhe restaurimin e tokave.
Fermerët dhe buxheti i ardhshëm
Në korrik 2025, Komisioni propozoi që të paktën 300 miliardë euro të rezervohen për të ardhurat e fermerëve dhe mbështetjen në krizë nga viti 2028. Më 26 tetor, ministrat e bujqësisë të BE-së ranë dakord për qëndrimin e tyre mbi rregullat e CAP-it, por e lanë financimin në negociatat e gjera buxhetore.
Negociatat bujqësore në COP31 në Turqi përfunduan pa një rezultat domethënës, ndërsa vendimi u shty për në vitin 2027. Rico Rau, autori kryesor i raportit të organizatës për COP31, vuri në dukje se Evropa po diskuton qindra miliardë euro mbështetje bujqësore, ndërkohë që degradimi i tokës po imponon tashmë kosto të mëdha mbi ekonominë e saj.
Sipas Rau, CAP-i i ardhshëm nuk duhet thjesht t’i kompensojë fermerët për presionet që përballojnë, por duhet t’i ndihmojë ata të rindërtojnë asetin prodhues nga i cili varen jetesat e tyre. Save Soil paralajmëroi se tokat më të varfra mund të ulin rendimentet, të rrisin kostot dhe t’i bëjnë zinxhirët e furnizimit më të brishtë.
Tokat e pashëndetshme dhe kërkesat e fushatës
Sipas Komisionit, 60 deri në 70 për qind e tokave në BE janë të pashëndetshme, gjë që dobëson aftësinë e tyre për të mbështetur bujqësinë, për të mbajtur ujin dhe për t’u përballur me motin ekstrem. Sektori i ushqimit dhe pijeve i BE-së xhiroi 1.5 trilionë euro në vit dhe punëson 4.8 milionë njerëz, sipas organizatës së industrisë FoodDrinkEurope.
Save Soil kërkon që CAP-i të paguajë për përmirësime të matshme të shëndetit të tokës dhe të shpërblejë fermerët, tokat e të cilëve janë tashmë të shëndetshme. Organizata kërkoi gjithashtu që Ligji për Monitorimin e Tokës, ligji i parë i BE-së për tokën, të ofrojë dëshmi të qëndrueshme pa dyfishuar matjet dhe dokumentacionin.
Ligji hyri në fuqi në dhjetor 2025, por nuk vendos objektiva detyruese për restaurimin. Dy propozimet e tjera të Save Soil janë që skema e certifikimit të bujqësisë me karbon të shpërblejë përfitime mjedisore të verifikuara dhe që institucionet publike të përdorin fuqinë e tyre blerëse për të siguruar kërkesë të qëndrueshme për ushqim të prodhuar në mënyrë të qëndrueshme.
Sadhguru theksoi se, për të garantuar sigurinë ushqimore, bujqësia duhet të jetë fitimprurëse, dhe shtoi se qeveritë duhet ta bëjnë atë të tillë, përndryshe fëmijët e fermerëve nuk do ta marrin atë përsipër.
Burimi: kohajone.com









