Kërcënimet për bomba në trafikun ajror evropian
Kërcënimet për bomba në trafikun ajror evropian kanë alarmuar autoritetet dhe kanë sjellë pasiguri te pasagjerët. Por çfarë ndodh në bord kur ka një kërcënim të tillë?
A ndodhin shpesh kërcënime të tilla?
Valën aktuale të kërcënimeve në Evropë autoritetet e konsiderojnë të jashtëzakonshme. Sipas Organizatës Evropiane për Sigurinë e Navigacionit Ajror (Eurocontrol), më 5 dhe 6 nëntor u regjistruan kërcënime për bomba ndaj nga 14 fluturime në secilën ditë, ndërsa më 3 nëntor ndaj shtatë fluturimeve.
Kërcënime ndaj fluturimeve të veçanta apo kompanive ajrore ka pasur edhe më parë, por një numër kaq i madh incidentesh në një periudhë kaq të shkurtër është i pazakontë. Sipas kontrollit ajror gjerman, një rast i ngjashëm në këtë përmasë nuk kujtohet.
Sipas një përmbledhjeje të portalit Aerotelegraph, në tetor 2024 disa kompani ajrore indiane u kërcënuan njëkohësisht përmes postimeve në rrjetet sociale. Në vitin 2023, Aeroporti i Hamburgut ishte objekt i një kërcënimi për bomba, i cili ishte pjesë e një vale më të gjerë kërcënimesh ndaj objektivave të ndryshëm në Gjermani.
Kush i verifikon këto kërcënime?
Kjo varet nga vendi dhe mënyra se si merret kërcënimi. Kompanitë ajrore dhe aeroportet njoftojnë menjëherë autoritetet e sigurisë dhe krijojnë shtabe krize për të menaxhuar situatën.
Për një fluturim që tashmë është në ajër, përgjegjësia përfundimtare i takon kapitenes ose kapitenit. Shoqata gjermane e pilotëve Vereinigung Cockpit thekson se ata vendosin nëse fluturimi do të vazhdojë, do të devijohet drejt një destinacioni tjetër apo do të kryhet një ulje e menjëhershme.
Autoritetet shtetërore mund ta kufizojnë këtë vendimmarrje, për shembull duke refuzuar uljen në një aeroport të caktuar ose duke e detyruar avionin të drejtohet drejt një aeroporti tjetër, madje edhe me shoqërimin e avionëve ushtarakë interceptues.
Kush qëndron pas këtyre kërcënimeve?
Kjo ende nuk është e qartë. Deri tani ekzistojnë vetëm hamendësime, ndërsa autoritetet në disa vende evropiane po zhvillojnë hetime.
Numri i madh i sulmeve konsiderohet deri tani si një veprim i koordinuar, qoftë nga individë të veçantë apo nga aktorë të drejtuar nga shtete. Ekziston edhe rreziku që t’u bashkohen imitues, të cilët mund të lëshojnë kërcënime të ngjashme.
Mbetet gjithashtu e paqartë nëse kërcënimet e fundit ndaj mediave në Irlandë lidhen me incidentet në trafikun ajror. Sipas agjencisë së lajmeve PA, qeveria irlandeze ka deklaruar se kërcënimet ndaj mediave erdhën “menjëherë pas ndërprerjeve të vazhdueshme në trafikun ajror evropian, të shkaktuara nga kërcënime të ngjashme”, dhe se duket e mundshme që bëhet fjalë për një fushatë të koordinuar destabilizuese.
Rregullat në rast kërcënimi për bombë në bord
Cilat rregulla zbatohen?
Ekuipazhet e avionëve të pasagjerëve trajnohen rregullisht edhe për situata të tilla. Për to ekzistojnë plane emergjence, të cilat pilotët dhe stjuardesat i zbatojnë sipas procedurave të përcaktuara. “Bëhet fjalë për të ruajtur qetësinë dhe për të hartuar një plan veprimi”, thotë piloti me përvojë i avionëve Boeing, Matthias Baier.
Nëse avioni është tashmë në ajër, zakonisht, në varësi të nivelit të kërcënimit, ai devijohet drejt aeroportit më të afërt të përshtatshëm për evakuimin e pasagjerëve. Ky vendim merret në koordinim me kontrollin e trafikut ajror dhe autoritetet e sigurisë.
A informohen pasagjerët?
Nëse dhe kur pasagjerët informohen varet nga situata konkrete. Prioriteti kryesor është që ekuipazhi të mund të zbatojë masat e nevojshme të sigurisë në mënyrë të rregullt dhe të sigurt.
Në varësi të procedurave, mund të merren masa të tilla si çaktivizimi i internetit në bord (Wi-Fi) dhe i mundësive për karikimin e pajisjeve elektronike. Po ashtu, në kushte të përshtatshme fluturimi, mund të zvogëlohet diferenca e presionit midis kabinës dhe ajrit të jashtëm, për të kufizuar pasojat e mundshme të një shpërthimi.
Çfarë ndodh nëse gjendet një objekt i dyshimtë?
“Ne nuk jemi ekspertë të eksplozivëve, por natyrisht duhet të bëjmë gjithçka që pasojat e një shpërthimi të mundshëm të jenë sa më të vogla”, thotë piloti Matthias Baier.
Për trajtimin e objekteve të dyshimta ekzistojnë procedura të posaçme, për të cilat ekuipazhet trajnohen paraprakisht. Masat konkrete varen nga situata dhe nga udhëzimet e prodhuesit të avionit. Qëllimi kryesor është të kufizohen sa më shumë pasojat e mundshme për personat në bord dhe për vetë avionin.
Çfarë ndodh pas uljes dhe si trajtohen vonesat
Çfarë ndodh pas uljes?
Si rregull, pas uljes avioni drejtohet në një zonë të posaçme, të ndarë nga pjesa tjetër e operacioneve të aeroportit. Aty ndodhen, në rastin më të mirë, ekipet e zjarrfikësve, forcat e sigurisë dhe specialistët për hetimin e objekteve të dyshimta.
Pasagjerët largohen nga avioni sipas situatës dhe udhëzimeve të ekuipazhit. Më pas, avioni i nënshtrohet një kontrolli të detajuar nga ekspertët, të cilët verifikojnë nëse ekziston rrezik real dhe nëse kërcënimi ka qenë i bazuar.
Çfarë të drejtash kanë pasagjerët në rast vonesash?
Sipas portalit për të drejtat e pasagjerëve ajrorë Flightright, anulimet ose vonesat e fluturimeve të shkaktuara nga kërcënime për bomba konsiderohen rrethana të jashtëzakonshme. Kompanitë ajrore zakonisht përjashtohen nga detyrimi për të paguar kompensim financiar sipas rregullave evropiane për të drejtat e pasagjerëve.
Megjithatë, linjat ajrore mbeten të detyruara të kujdesen për pasagjerët dhe të sigurojnë që ata të mbërrijnë në destinacionin e planifikuar sa më shpejt të jetë e mundur. /DW
Burimi: insajderi.org
