Me siguri njihni dikë që pretendon se i mjaftojnë vetëm pesë orë gjumë për t’u zgjuar plot energji, ndërsa juve ju duken të pamjaftueshme edhe tetë orë. Por, çfarë i bën disa njerëz të kenë nevojë për shumë më pak gjumë se të tjerët?
Shkencëtarët kanë zbuluar se përgjigjja mund të fshihet te gjenetika. Disa njerëz mbartin variante të veçanta gjenetike që u lejojnë të flenë më pak se mesatarja, pa përjetuar të njëjtat pasoja që mungesa e gjumit mund të shkaktojë te pjesa tjetër e popullsisë.
Një prej rasteve të studiuara është ai i Aimee Pugh Bernard, profesoreshë e imunologjisë në Universitetin e Kolorados, e cila zakonisht fle vetëm pesë orë në natë dhe ndihet plot energji të nesërmen. Madje, ajo ka zbuluar se edhe babai dhe vëllai i saj kanë të njëjtin model gjumi.
Sipas rekomandimeve të Fondacionit Kombëtar të Gjumit në SHBA, të rriturit e moshës 26 deri në 64 vjeç kanë nevojë për rreth shtatë deri në nëntë orë gjumë në 24 orë. Megjithatë, ekziston një grup i vogël njerëzish për të cilët këto rekomandime nuk duket se vlejnë në të njëjtën mënyrë.
Sindroma gjenetike që i lejon disa njerëz të flenë më pak
Studiuesit kanë identifikuar disa variante gjenetike, nga relativisht të zakonshme deri te shumë të rralla, që lidhen me nevojën për më pak orë gjumë. Në rastin e Bernard, bëhet fjalë për një variant të lidhur me një gjendje të trashëguar të njohur si Familial Natural Short Sleep (FNSS), ose sindroma familjare e gjumit të shkurtër natyror.
Sipas kërkimeve të Universitetit të Kalifornisë në San Francisko, ky variant mund të bëjë që një person të ketë nevojë për vetëm katër deri në gjashtë orë e gjysmë gjumë në ditë. Më interesante është se nuk bëhet fjalë thjesht për njerëz që janë mësuar të flenë pak, por për organizma që duket se funksionojnë ndryshe.
Në eksperimente me minj, studiuesit vunë re se ky variant gjenetik mund të ofronte mbrojtje ndaj disa pasojave negative të mungesës së gjumit, përfshirë dëmtimet e kujtesës.
Çfarë zbuluan shkencëtarët te binjakët?
Një tjetër studim, i publikuar në vitin 2014, shqyrtoi dy binjakë identikë, njëri prej të cilëve mbartte një mutacion gjenetik të lidhur me gjumin e shkurtër, ndërsa tjetri jo.
Rezultatet treguan se binjaku me mutacionin flinte rregullisht rreth një orë më pak se vëllai i tij. Por ndryshimi nuk përfundonte këtu. Kur të dy u mbajtën zgjuar për 38 orë, binjaku me mutacionin bëri rreth 40% më pak gabime në testet e performancës.
Studiuesit vunë re gjithashtu dallime në cilësinë e gjumit. Pavarësisht se flinte më pak, binjaku me mutacionin kalonte pothuajse po aq kohë sa vëllai i tij në fazat e gjumit jo-REM, përfshirë gjumin e thellë. Kjo sugjeron se trupi i tij mund të përfitonte më shumë nga një numër më i vogël orësh pushimi.
A mund të ndihmojnë këto zbulime në zhvillimin e ilaçeve të reja?
Këto zbulime kanë ngjallur interes edhe në industrinë farmaceutike. Shkencëtarët shpresojnë se, duke kuptuar më mirë mekanizmat që qëndrojnë pas varianteve gjenetike, një ditë mund të zhvillojnë trajtime për çrregullimet e gjumit ose mënyra për të ndihmuar njerëzit që, për arsye profesionale, duhet të funksionojnë me më pak orë pushimi.
Megjithatë, përpara se kjo të bëhet realitet, duhet kuptuar saktësisht se si këto variante arrijnë të mbrojnë organizmin nga pasojat e mungesës së gjumit.
Siç shpjegon Ying-Hui Fu, biologe molekulare dhe një prej studiuesve të sindromës FNSS, qëllimi nuk është që njerëzit të flenë më pak dhe të rrezikojnë të zhvillojnë sëmundje si Alzheimeri, Parkinsoni apo kanceri disa vite më vonë.
Të ndihesh mirë pas pak orësh gjumë nuk do të thotë se je i çlodhur
Pavarësisht këtyre zbulimeve, ekspertët japin një paralajmërim të rëndësishëm: fakti që dikush pretendon se ndihet mirë pasi ka fjetur vetëm katër ose pesë orë, nuk do të thotë se organizmi i tij nuk po ndikohet nga mungesa e gjumit.
Një studim me të rritur të shëndetshëm tregoi se personat që flinin vetëm katër ose gjashtë orë çdo natë shfaqnin një përkeqësim të vazhdueshëm të performancës në testet njohëse. Megjithatë, pas dy javësh, ata e vlerësonin veten vetëm si lehtësisht të përgjumur.
Hans van Dongen, studiues i gjumit në Universitetin Shtetëror të Uashingtonit dhe bashkautor i studimit, shpjegon se ndërsa performanca përkeqësohet gradualisht, njerëzit bëhen gjithnjë e më pak të vetëdijshëm për këtë ndryshim.
Prandaj, të kuptosh nëse dikush ka vërtet nevojë për më pak gjumë është shumë më kompleks sesa thjesht ta pyesësh se sa orë ka fjetur apo si ndihet kur zgjohet.
Për Bernard, zbulimi i variantit të saj gjenetik ishte një lehtësim, pasi e ndihmoi të kuptonte se modeli i saj i gjumit nuk ishte thjesht një zakon i pazakontë. Siç shprehet ajo, tashmë e di se kështu është krijuar gjenetikisht dhe se duhet ta pranojë këtë veçori.
Pra, nëse dikush ju thotë se pesë orë gjumë i mjaftojnë, kjo mund të jetë e vërtetë për të. Por kjo nuk do të thotë se edhe trupi juaj mund të funksionojë në të njëjtën mënyrë.
Burimi: anabelmagazine.com
