Rusia ka nisur një projekt ambicioz shkencor për të zgjatur ndjeshëm jetëgjatësinë e njeriut. Fillimisht synohet arritja e moshës 85–90 vjeç, dhe më vonë kapërcimi i kufijve biologjikë të plakjes. Strategjia, e mbështetur nga miliarda rubla fonde shtetërore, përfshin kërkimet gjenetike, zhvillimin e terapive eksperimentale kundër plakjes dhe teknologjitë e rigjenerimit të organeve.
Maria Vorontsova, në krye të kërkimeve për jetëgjatësinë
Në qendër të kësaj nisme qëndron Maria Vorontsova, vajza e madhe e presidentit rus Vladimir Putin. Ajo është mjeke endokrinologe dhe një nga figurat e përfshira në programet kërkimore për jetëgjatësinë. Vorontsova drejton Institutin e Kërkimeve dhe Edukimit Mjekësor në Universitetin Shtetëror të Moskës dhe është një nga emrat kryesorë të përpjekjeve ruse në fushën e gjenetikës dhe mjekësisë së avancuar.
Edhe pse Putin nuk e ka identifikuar publikisht si vajzën e tij, Vorontsova është përfshirë në projekte kërkimore të mbështetura nga shteti. Në vitin 2022, Departamenti amerikan i Thesarit vendosi sanksione ndaj saj, duke e lidhur me programet e kërkimit gjenetik të financuara nga Kremlini. Në vitin 2025, ajo fitoi një grant prej 30 milionë rublash nga Fondacioni Rus i Shkencës për ngritjen e një laboratori që do të studiojë rigjenerimin qelizor dhe proceset e plakjes.
Gjatë një forumi në Shkollën e Menaxhimit Skolkovo në Moskë, Vorontsova prezantoi një strategji me dy faza. Faza e parë synon që njerëzit të arrijnë potencialin natyral të jetëgjatësisë, të cilin ajo e vlerëson në 85–90 vjet, përmes ushqyerjes së shëndetshme, zakoneve të mira që nga fëmijëria dhe kontrolleve të rregullta mjekësore. Faza e dytë është shumë më ambicioze: kapërcimi i kufizimeve biologjike që përcaktojnë plakjen. Ajo e përshkroi këtë sfidë si një përpjekje për të “mashtruar Zotin ose natyrën”. Megjithatë, pranoi se shkenca është ende larg këtij objektivi.
Mbi 2 trilionë rubla për të luftuar plakjen
Nisma është pjesë e një strategjie më të gjerë shtetërore, të promovuar nga vetë Putin. Në vitin 2024 ai njoftoi programin kombëtar “Teknologjitë e Reja për Ruajtjen e Shëndetit”, i cili u vu në zbatim në vitin 2025, paralelisht me programin “Jetë e Gjatë dhe Aktive”. Për të dyja projektet, Rusia parashikon investime që tejkalojnë 2 trilionë rubla.
Një pjesë e fondeve do të përdoret për kërkime gjenetike dhe zhvillimin e trajtimeve eksperimentale, përfshirë atë që autoritetet ruse e kanë quajtur “vaksinë kundër plakjes”. Sipas zëvendësministrit rus të Shkencës dhe Arsimit të Lartë, Denis Sekirinsky, bëhet fjalë për një terapi që synon bllokimin e një gjeni të lidhur me ndryshimet qelizore që shfaqen gjatë plakjes.
Organe njerëzore në derra dhe bioprintim 3D
Ambiciet ruse nuk kufizohen te trajtimet kundër plakjes. Sipas një hetimi të publikuar nga Wall Street Journal në maj, studiuesit rusë po eksperimentojnë me bioprintimin 3D të indeve të gjalla dhe me mundësinë e rritjes së organeve njerëzore brenda derrave miniaturë. Shkencëtarët pretendojnë se kanë arritur të prodhojnë kërc njerëzor dhe një gjëndër tiroide miu përmes kësaj teknologjie. Synimi përfundimtar është që deri në vitin 2030 të bëhet e mundur zëvendësimi i organeve njerëzore me struktura të krijuara në këtë mënyrë.
Zëvendëskryeministrja ruse Tatyana Golikova ka deklaruar se vendi synon të nisë prodhimin e një medikamenti kundër plakjes në periudhën 2028–2030. Autoritetet kanë vendosur si objektiv shpëtimin e 175 mijë jetëve deri në vitin 2030 përmes këtyre programeve.
Kontrasti me humbjet në luftën e Ukrainës
Përpjekja për të shpëtuar 175 mijë jetë krijon një kontrast të fortë me humbjet që Rusia po pëson në luftën kundër Ukrainës. Që në vitin 2024, media e pavarur ruse Meduza e kishte vënë përballë këtij objektivi vlerësimin për më shumë se 120 mijë ushtarë rusë të vrarë në front. Që atëherë, bilanci i viktimave është rritur ndjeshëm. Sipas Ministrisë britanike të Mbrojtjes, humbjet ruse kanë arritur shifra shumë më të larta, dhe në shtator u raportua se numri i personave të vrarë ose të plagosur duke luftuar për Rusinë kishte kaluar gjysmë milioni.
Kremlini ka vendosur objektiva të qarta edhe për rritjen e jetëgjatësisë mesatare: nga 74.2 vjet në 78 vjet deri në vitin 2030 dhe në 81 vjet deri në vitin 2036. Megjithatë, hendeku mes burrave dhe grave mbetet i madh. Jetëgjatësia e burrave rusë vlerësohet rreth 68 vjet, dukshëm më e ulët se në shumë vende perëndimore.
Putin, Xi Jinping dhe ëndrra për pavdekësinë
Interesi i Putinit për zgjatjen e jetës nuk është i ri. Sipas Wall Street Journal, ai ka treguar prej vitesh interes për trajtimet rigjeneruese dhe teknologjitë kundër plakjes. Në vitin 2018, gjatë një takimi në Kremlin, ai i sugjeroi kancelarit të atëhershëm austriak Sebastian Kurz të provonte krioterapinë, një trajtim që ekspozon trupin ndaj temperaturave shumë të ulëta.
Në shtator 2025, gjatë paradës ushtarake në Pekin, një mikrofon i hapur kapi një bisedë mes Putinit dhe presidentit kinez Xi Jinping për mundësinë e zgjatjes së jashtëzakonshme të jetës. Xi komentoi se njerëzit në të kaluarën rrallë arrinin moshën 70-vjeçare, ndërsa sot një 70-vjeçar konsiderohet ende i ri. Putin foli për përparimin e bioteknologjisë dhe mundësinë e zëvendësimit të përsëritur të organeve, duke përmendur edhe perspektivën e pavdekësisë. Xi shtoi se në këtë shekull njerëzit mund të arrijnë të jetojnë deri në 150 vjet.
Mikhail Kovalchuk, arkitekti tjetër i projektit
Krahas Vorontsovës, një rol të rëndësishëm në programin rus ka edhe fizikani Mikhail Kovalchuk, drejtues i Institutit Kurchatov, një prej qendrave më të rëndësishme kërkimore të Rusisë. Ai mbikëqyr një program federal për zhvillimin e kërkimeve gjenetike dhe është një nga mbështetësit kryesorë të idesë së riparimit dhe zëvendësimit të pjesëve të trupit të njeriut. Ai është vëllai i Yuri Kovalchuk, bankier dhe një nga aleatët më të afërt të Putinit.
Në deklaratat e tij publike, Kovalchuk ka pranuar se është e vështirë të flitet për pavdekësinë, por ka theksuar se shkenca do të rrisë ndjeshëm aftësinë për të riparuar organizmin njerëzor. Sipas një burimi pranë Kremlinit, cituar nga Meduza në vitin 2024, ideja e programit është nxitur pjesërisht nga interesimi i tij për jetën e përjetshme.
Nga Stalini te Putin, një obsesion i vjetër rus
Kërkimi për zgjatjen e jetës ka një histori të gjatë në Rusi. Në vitet 1920, shkencëtari sovjetik Alexander Bogdanov eksperimentoi me transfuzione gjaku, duke besuar se ato mund të rinovonin organizmin. Ai vdiq në moshën 55-vjeçare pas një prej eksperimenteve të tij. Në vitet 1930, mjeku Alexander Bogomolets organizoi një konferencë ndërkombëtare për jetëgjatësinë dhe propozoi se njerëzit mund të jetonin deri në 150 vjet. Kërkimet e tij morën vlerësime edhe nga Stalini, por vetë shkencëtari vdiq në moshën 65-vjeçare.
Një tjetër figurë e njohur ishte Vladimir Khavinson, i cilësuar nga mediat ruse si “gerontologu i Putinit”. Ai promovoi trajtime kundër plakjes me peptide të nxjerra nga indet e viçit dhe pretendonte se njeriu mund të jetonte deri në 120 vjet. Ai shprehu shpresën se do të ndihmonte në zgjatjen e jetës së Putinit, por ndërroi jetë në vitin 2024, në moshën 77-vjeçare.
Skepticizëm në komunitetin shkencor
Pavarësisht investimeve të mëdha dhe mbështetjes politike, programi rus është pritur me skepticizëm nga një pjesë e komunitetit shkencor. Disa studiues kanë vënë në pikëpyetje bazën shkencore të projekteve, duke argumentuar se ambiciet e shpallura nuk shoqërohen ende me rezultate të mjaftueshme të publikuara në revista ndërkombëtare të rishikuara nga kolegët. Një burim në një spital të Moskës i tha Meduzës në vitin 2024 se iniciativa pasqyronte “tekët e një Byroje Politike në plakje”.
Alexander Ostrovsky, një studiues që u largua nga Rusia pas pushtimit të Ukrainës, deklaroi për Wall Street Journal se pa publikime shkencore dhe prova të verifikueshme, pretendimet për përparime të mëdha mbeten kryesisht në nivel ambiciesh. Sipas tij, ekziston rreziku që disa studiues t’i paraqesin Putinit pikërisht ato rezultate që presidenti dëshiron të dëgjojë, me qëllim sigurimin e financimeve.
j.l./ dita
Burimi: gazetadita.al
