Thomas Hobbes, që ishte kundër monarkisë absolute, na mëson se anarkia është më e rrezikshme se ajo. Gjatë luftës civile midis parlamentit dhe monarkistëve (1642–1651), vendi u shtri në gjendje natyrore, ku askush nuk dinte më kush ishte kush.
Liria dhe kufijtë e protestës
Liria politike dhe e drejta e protestës nuk janë një e drejtë për të imponuar vullnetin e një pakice mbi shumicën e qytetarëve. Kur shteti nuk garanton rendin, sigurinë dhe funksionimin e institucioneve, ai nuk mund të pretendojë se ushtron autoritetin e tij kushtetues.
Kushtetuta e Shqipërisë, në nenin 47, garanton të drejtën e tubimeve paqësore dhe pa armë. Kjo e drejtë është e patjetërsueshme dhe nuk mund të kufizohet për arsye politike. Por Kushtetuta nuk i jep askujt të drejtën për të zëvendësuar ligjin me forcën e turmës, as për të përdorur protestën si mjet për të marrë në rrugë atë që nuk e ka fituar përmes institucioneve dhe proceseve demokratike. Protesta është e drejtë e qytetarit, jo pushtet alternativ mbi shtetin.
Opozita dhe ligji
Në republikën parlamentare, qeveritë ndryshohen përmes zgjedhjeve dhe mekanizmave kushtetues, jo përmes sulmeve ndaj institucioneve, djegies së pronës publike apo përpjekjeve për të paralizuar jetën e qytetit. Opozita ka të drejtën dhe detyrimin të kundërshtojë qeverinë, të kërkojë largimin e saj dhe të organizojë protesta. Por nuk ka të drejtë të vendosë mbi ligjin, të marrë peng hapësirën publike apo të krijojë një autoritet paralel në rrugë.
Shteti përballë dhunës
Shteti nuk mund të rrijë spektator përballë dhunës. Ai nuk mund të tërhiqet nga detyra e tij për të mbrojtur institucionet, qytetarët dhe pronën publike, vetëm sepse shkeljet kryhen nën flamuj kombëtarë apo me simbole të ndryshme.
Gjuajtja me gurë ndaj policisë, sulmet ndaj institucioneve, zjarrvënia dhe shkatërrimi i pronës nuk janë akte politike. Janë veprime që duhet të hetohen dhe të marrin përgjegjësinë ligjore përkatëse. Nuk mund të ketë tolerancë politike për shkeljen e ligjit dhe as selektivitet në zbatimin e tij. Ata që kryejnë akte dhune duhet të mbajnë përgjegjësi individuale, pavarësisht bindjeve politike apo pozicionit të tyre në një protestë.
Por edhe autoriteti i shtetit ka kufij: policia duhet të veprojë në bazë të ligjit, me proporcionalitet dhe pa cenuar protestuesit paqësorë. Forca e shtetit nuk matet me dhunën që ushtron, por me aftësinë për të garantuar ligjin dhe sigurinë e të gjithëve.
Politika dhe media
Një problem i madh i politikës shqiptare është prirja për ta trajtuar destabilizimin si instrument të konkurrencës politike. Kur humbja e besimit elektoral kërkon të kompensohet me presion në rrugë, kur gjuha politike ushqen përplasjen dhe kur dhuna justifikohet si revoltë qytetare, vihet në pyetje vetë kuptimi i institucioneve demokratike.
Media duhet të jetë pushteti i katërt dhe jo instrument i pronarëve dhe i interesave politike. Ajo duhet të dallojë protestën nga vandalizmi, kritikën nga nxitja dhe informacionin nga propaganda. Normalizimi i dhunës si spektakël politik nuk i shërben demokracisë, por dobëson besimin te institucionet dhe te vetë shoqëria.
Shoqëria dhe shteti
Shqipëria është një shoqëri që ka dalë nga diktatura dhe që ende nuk ka ndërtuar plotësisht kulturën e shtetit, përgjegjësinë qytetare dhe respektin për institucionet. Nuk mund të ndërtojmë demokraci duke e trajtuar shtetin si armik dhe çdo institucion si objekt sulmi. Kritika ndaj qeverisë është legjitime; shkatërrimi i autoritetit kushtetues të shtetit nuk është alternativë politike.
Shteti nuk është pronë e qeverisë, por as rruga nuk është pronë e opozitës. Shteti është organizimi kushtetues i të gjithë qytetarëve, dhe ligji duhet të jetë mbi të gjithë.
Demokracia ka nevojë për opozitë, për protesta, për debat dhe për ndryshim politik. Por ka nevojë edhe për një shtet që nuk intimidohet, nuk paralizohet dhe nuk negocion zbatimin e ligjit me askënd.
Sepse kur shteti tërhiqet përpara dhunës, nuk fiton demokracia. Fiton arbitrariteti i forcës. Dhe kur forca zë vendin e ligjit, humbasin të gjithë qytetarët.
Burimi: top-channel.tv
