Sot shënohen 31 vite nga nënshkrimi paraprak i Marrëveshjes së Përgjithshme Kornizë për Paqen në Bosnjë dhe Hercegovinë, e njohur si Marrëveshja e Dejtonit, e cila i dha fund luftës në këtë vend. Dokumenti u arrit më 21 nëntor 1995, në bazën ajrore Wright-Patterson, në Dejton të Ohajos, në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, pas tre javësh negociatash.
Nënshkrimi i marrëveshjes
Marrëveshja u nënshkrua paraprakisht nga presidenti i atëhershëm i Bosnjë dhe Hercegovinës, Alija Izetbegoviç, presidenti i Serbisë, Slobodan Millosheviç, dhe presidenti i Kroacisë, Franjo Tugjman. Në ceremoninë e zhvilluar në prani të sekretarit amerikan të Shtetit në atë kohë, Warren Christopher, rol kyç në ndërmjetësim patën edhe diplomati Richard Holbrooke dhe gjenerali Wesley Clark.
Marrëveshja, së bashku me 12 anekset e saj, përcaktoi organizimin e Bosnjë dhe Hercegovinës si shtet me tre popuj përbërës dhe të tjerë, të ndarë në dy entitete: Federata e Bosnjë dhe Hercegovinës dhe Republika Srpska. Pas arritjes së marrëveshjes në Dejton më 21 nëntor, dokumenti u nënshkrua zyrtarisht më 14 dhjetor 1995, në Pallatin Élysée në Paris.
Në Republikën Srpska, 21 nëntori shënohet si festë zyrtare dhe ditë pushimi, në kujtim të arritjes së Marrëveshjes së Përgjithshme Kornizë për Paqen.
Pasojat e paqes
Megjithatë, 31 vite pas përfundimit të luftës, vëmendja nuk është vetëm te rëndësia historike e marrëveshjes për ndalimin e konfliktit, por edhe te pasojat politike dhe shoqërore që ajo ka lënë në vend.
Për brezat që e përjetuan luftën, paqja nënkuptonte fundin e vrasjeve, bombardimeve dhe shkatërrimit. Ndërsa për brezat e lindur pas konfliktit, ajo nënkupton gjithashtu mundësi për arsimim, punësim, lëvizje të lirë dhe një jetë pa frikën e vazhdueshme të rikthimit të luftës.
Një rëndësi të veçantë në këtë përvjetor kanë edhe përvojat e personave të lindur në vitin 1995, të cilët nuk morën pjesë në negociata dhe nuk vendosën për strukturën kushtetuese apo sistemin politik në të cilin u rritën, por që kanë përfunduar shkollimin, kanë kërkuar punë dhe janë përpjekur të ndërtojnë të ardhmen e tyre brenda këtij sistemi.
Kujtesa dhe e ardhmja
E kaluara e luftës mbetet një pjesë e rëndësishme e historisë së Bosnjë dhe Hercegovinës dhe kujtesës për viktimat. Megjithatë, përballja me të kaluarën nuk është e njëjtë me ringjalljen e vazhdueshme të kërcënimeve politike për një luftë të re.
Mes detyrimit për të mos harruar krimet dhe të drejtës së brezave të rinj për të jetuar pa frikë, Bosnjë dhe Hercegovina vijon të përballet me sfidën e ndërtimit të një jete normale, 31 vite pas përfundimit të luftës.
Burimi: euronews.al










