Po e shkruaj këtë sepse jam thellësisht i shqetësuar për trazirat politike dhe institucionale në rritje në Shqipëri, si dhe për atë që duket si mungesë e pranisë së dukshme amerikane në një moment kur ajo nevojitet më shumë se kurrë.
Marrëdhënia mes Shteteve të Bashkuara dhe Shqipërisë bazohet në miqësi të thellë, interesa të përbashkëta strategjike dhe besimin e veçantë që shqiptarët kanë ndaj Amerikës. Në momente kritike, ambasadorët amerikanë nuk kanë qenë thjesht vëzhgues; ata kanë mbrojtur institucionet demokratike, shtetin e së drejtës dhe interesat amerikane. Situata aktuale kërkon të njëjtin nivel angazhimi.
Përgjigja e ambasadës amerikane
Nga këndvështrimi im, reagimi i ambasadës amerikane ka qenë nën nivelin e gravitetit të krizës. Apeli i saj për protesta paqësore dhe përmbajtje është i vendosur, por një gjuhë e tillë diplomatike rutinë nuk përfaqëson lidershipin thelbësor dhe të dukshëm amerikan që kërkon kjo situatë.
Jam gjithashtu i shqetësuar për një konflikt të mundshëm të krijuar nga interesat e biznesit në Shqipëri të lidhura me anëtarë të familjes së Presidentit Donald Trump, veçanërisht vajzën e tij Ivanka dhe dhëndrin Jared Kushner. Pavarësisht merites së investimeve të tyre, përfshirja e tyre krijon perceptimin se politika diplomatike amerikane ndaj Shqipërisë mund të kufizohet nga interesat tregtare private të familjes presidenciale. Ky perceptim e dëmton vetë besueshmërinë dhe e bën edhe më të rëndësishëm një lidership amerikan të fortë dhe të pavarur. Në masën që zemërimi publik për ndërmarrjen e tyre biznesi ka kontribuar në krizën aktuale, roli i tyre nuk mund të përjashtohet nga vëzhgimi.
Populli amerikan meriton të dijë nëse politika amerikane ndaj Shqipërisë po zhvillohet në mënyrë të pavarur nga këto interesa private. Shtetet e Bashkuara duhet të bëjnë të qartë se asnjë sipërmarrje biznesi që përfshin anëtarë të familjes së Presidentit nuk gëzon trajtim preferencial ose mbrojtje të veçantë diplomatike, dhe se këto interesa private nuk ndikojnë në politikën amerikane. Çdo konflikt i mundshëm interesi duhet të zbulohet dhe të adresohet përmes kanaleve të duhura ligjore dhe etike.
Çështja Yeffet dhe nevoja për llogaridhënie
Polemika rreth aktiviteteve dhe marrëveshjeve të raportuara të Ron Yeffet me qeverinë shqiptare, përfshirë çështjet e ndjeshme të mbrojtjes, shton një burim tjetër fërkimi dhe ngre pyetje që kërkojnë shqyrtim serioz. Këto shqetësime janë pjesë e nevojës më të gjerë për llogaridhënie në marrëveshjet qeveritare, prokurimin e mbrojtjes dhe marrëdhëniet mes zyrtarëve publikë dhe biznesmenëve të lidhur politikisht.
Një shqetësim i madh është rreziku që protestat e nisura nga kërkesat legjitime të studentëve të shfrytëzohen nga aktorë politikë, rrjete kriminale ose grupe ekstremiste që synojnë të provokojnë dhunë, të thellojnë paqëndrueshmërinë ose të minojnë institucionet demokratike të Shqipërisë. Shtetet e Bashkuara duhet të përdorin burimet e tyre diplomatike, të inteligjencës dhe të zbatimit të ligjit për të vlerësuar prova të besueshme për përpjekje për të depërtuar, manipuluar, financuar ose përshkallëzuar trazirat. Ky vëzhgim duhet të përfshijë çdo individ ose organizatë të implikuar nga provat, përfshirë figura të lidhura me Sali Berishën, Fatmir Mediun, Albin Kurtin ose fraksione të tjera politike, si dhe rrjete kriminale ose ekstremiste të dhunshme.
Nuk i ngre këto shqetësime si vëzhgues rastësor i Shqipërisë. Familja ime ka luajtur një rol të rëndësishëm në komunitetin shqiptaro-amerikan për më shumë se një shekull. Përfshirja ime në çështjet shqiptare dhe shqiptaro-amerikane daton që nga rënia e komunizmit dhe ka përfshirë punë me diplomatë dhe politikëbërës amerikanë gjatë disa prej periudhave më të vështira në Shqipëri dhe Kosovë, si dhe përpjekje humanitare për të sjellë ndihma në të dyja vendet. Kam luajtur një rol të drejtpërdrejtë në zbardhjen e skandalit të armëve të AEY që përfshinte Shqipërinë dhe Departamentin Amerikan të Mbrojtjes, çështje që përfundimisht çoi në dënime penale federale në Shtetet e Bashkuara. Kam ndihmuar gjithashtu në ekspozimin e skandaleve të tjera që përfshijnë korrupsion në shkallë të gjerë në Shqipëri. Ajo përvojë më mësoi rëndësinë e ndjekjes së fakteve kudo që ato të çojnë, pavarësisht nga lidhjet politike të personave të përfshirë.
Akuzat e besueshme për korrupsion dhe përpjekjet për destabilizimin e Shqipërisë kërkojnë më shumë se shprehje shqetësimi. Ambasada duhet të mbështesë hetimet e pavarura shqiptare dhe t’i referojë provat e shkeljeve të mundshme të ligjit amerikan Departamentit të Drejtësisë dhe agjencive të tjera federale përkatëse. Aty ku provat mbështesin akuzat penale dhe plotësohen kërkesat ligjore për ekstradim, Shtetet e Bashkuara duhet të kërkojnë përgjegjësi përmes atyre kanaleve. Kombësia, ndikimi politik dhe lidhjet e biznesit nuk duhet të ofrojnë mbrojtje nga hetimi legjitim ose ndjekja penale.
Shqipëria është një aleate e NATO-s dhe rreziqet shkojnë përtej një mosmarrëveshjeje politike të brendshme. Korrupsioni që përfshin prokurimin e mbrojtjes, përpjekjet për të shfrytëzuar trazirat publike dhe kërcënimet ndaj institucioneve demokratike mund të kenë pasoja për sigurinë dhe integritetin e aleancës. Shtetet e Bashkuara nuk duhet të mbrojnë Edi Ramën, Sali Berishën, Ilir Metën, Fatmir Mediun, Albin Kurtin ose këdo tjetër nga kontrolli legjitim. As politika amerikane nuk duhet të ndikohet nga interesat financiare private të familjes Trump. Interesi ynë duhet të jetë sundimi i ligjit, funksionimi i institucioneve demokratike, integriteti i një aleati të NATO-s dhe mbrojtja e interesave kombëtare të SHBA-së.
Po ju drejtohem me këtë letër, por çështjet që ajo ngre u përkasin të gjithëve që kanë interes për të ardhmen demokratike të shqiptarëve. Shqetësimet e parashtruara më sipër prekin besueshmërinë e Shteteve të Bashkuara dhe besimin e qëndrueshëm që shqiptarët kanë ndaj Amerikës si mbrojtëse e lirisë dhe aspiratave të tyre demokratike. Ky besim kërkon një përgjigje që tregon se angazhimi i Amerikës ndaj Shqipërisë ka përparësi mbi interesat financiare private të familjes së Presidentit ose lidhjet politike të çdo individi.
Ju bëj thirrje t’i drejtoheni drejtpërdrejt popullit shqiptar për të shpjeguar se si Shtetet e Bashkuara po i përgjigjen kësaj krize, se si Ambasada po mbron pavarësinë e politikës amerikane dhe çfarë hapash po ndërmerr për të mbështetur hetimin e akuzave të besueshme për korrupsion, pavarësisht nga kombësia ose lidhjet politike të të përfshirëve. Mesazhi juaj duhet të shpjegojë gjithashtu se si Shtetet e Bashkuara do të mbështesin përpjekjet për të kërkuar llogari nga ata që shfrytëzojnë pakënaqësinë publike për të provokuar dhunë ose përshkallëzuar trazirat. Në këtë moment vendimtar, zëri juaj — dhe veprimet që e pasojnë — nuk duhet të lërë asnjë dyshim se ku qëndrojnë Shtetet e Bashkuara.
Me respekt,
Gary Kokalari
Shqiptarët për një Shqipëri Demokratike
Burimi: www.gazetatema.net
