Shtëpia botuese gjermane Rowohlt ka vendosur të mos e botojë në gjuhën gjermane romanin Es war das oder sterben (Ishte kjo ose të vdisja) të shkrimtarit Thélyson Orélien, pas akuzave se gjatë procesit të shkrimit është përdorur inteligjenca artificiale. Libri ishte paraparë të publikohej në programin botues të pranverës së vitit 2027, por vendimi i fundit i botuesit i jep fund këtij bashkëpunimi.
Vendimi, i bërë publik më 13 nëntor, vjen pas disa javësh diskutimesh rreth origjinalitetit të veprës. Romani ishte përfshirë mes kandidatëve të mundshëm për çmimin prestigjioz letrar francez Prix Goncourt, kur ndaj tij u ngritën dyshime për përdorim të inteligjencës artificiale. Sipas analizës së platformës për zbulimin e përmbajtjeve të gjeneruara nga AI, Pangram, rreth 94 për qind e tekstit kishte origjinë artificiale.
Mohimi i autorit dhe reagimi i përkthyesit
Orélien i ka mohuar akuzat se inteligjenca artificiale e ka shkruar romanin, duke deklaruar se e kishte përdorur atë vetëm si mjet ndihmës gjatë procesit krijues. Edhe përkthyesi gjerman i veprës, Jürgen Ritte, fillimisht kishte shprehur habi dhe skepticizëm ndaj pretendimeve. Në një deklaratë për gazetën Süddeutsche Zeitung, ai kishte thënë se inteligjenca artificiale mund të bëjë shumë gjëra, por nuk mund të shkruajë një libër të tillë.
Vendimi i Rowohlt dhe arsyet e tij
Megjithatë, Rowohlt ka vendosur të mos vazhdojë me botimin, duke iu referuar zhvillimeve të reja rreth rastit. Sipas komunikatës së shtëpisë botuese, botuesi kanadez i autorit, Les Éditions du Boréal, kishte njoftuar në fund të tetorit se një analizë e porositur, së bashku me informacione të tjera të fundit, kishte treguar përdorimin e inteligjencës artificiale gjatë procesit të shkrimit. Pas këtyre gjetjeve, botuesi kanadez kishte ndërprerë bashkëpunimin me Orélien.
Në deklaratën e saj, Rowohlt thekson se vendimi nuk ishte i lehtë, por lidhet me përgjegjësinë për mbrojtjen e krijimtarisë artistike dhe me parimin se shkrimi letrar duhet të mbështetet në punën krijuese të vetë autorit. Sipas shtëpisë botuese, përdorimi i padeklaruar i inteligjencës artificiale gjeneruese e vë në pikëpyetje këtë atribuim të autorësisë.
Sulmet ndaj shkrimtarit
Njëkohësisht, botuesja e Rowohlt, Nicola Bartels, ka dënuar sulmet ndaj shkrimtarit, duke tërhequr vëmendjen se një pjesë e tyre kanë pasur karakter racist, ekstremist të djathtë dhe anonim. Ajo ka theksuar nevojën për të dalluar debatin e mirëfilltë mbi përdorimin e teknologjisë nga sulmet denigruese ndaj autorit.
Bartels ka nënvizuar se mënyra se si industria e librit do të përballet me këtë rast dhe me raste të tjera të ngjashme do të mbetet një çështje e rëndësishme në epokën e inteligjencës artificiale. Sipas saj, transparenca mbi përdorimin e këtyre teknologjive në procesin krijues është kusht themelor për ndërtimin e besimit mes autorëve dhe shtëpive botuese.
Debati mbi autorësinë në epokën e AI
Rasti i romanit të Thélyson Orélien rikthen në vëmendje debatin mbi kufijtë mes ndihmës teknologjike dhe autorësisë krijuese në letërsi. Ndërsa inteligjenca artificiale po bëhet gjithnjë e më e pranishme në proceset artistike, industria botuese po përballet me pyetjen se deri ku mund të shtrihet përdorimi i saj pa cenuar origjinalitetin dhe përgjegjësinë e autorit./KultPlus.com
Burimi: kultplus.com
