Romani klasik “Jane Eyre” i shkrimtares britanike Charlotte Brontë do të jetë lexim i detyrueshëm për një brez të ri nxënësish në Kinë. Autoritetet kineze kanë vendosur që nxënësit e klasës së nëntë në të gjithë vendin ta lexojnë veprën e plotë, e cila prej kohësh është pjesë e rekomandimeve letrare në sistemin arsimor të këtij shteti.
I botuar për herë të parë më 1847 në Britani, romani rrëfen historinë e Jane Eyre, një vajzë jetime që punësohet si guvernante në shtëpinë e pasanikut misterioz Edward Rochester. Vepra është vlerësuar ndër breza për trajtimin e pavarësisë personale, dinjitetit dhe barazisë mes gruas dhe burrit.
Historia e romanit në Kinë
Në Kinë, romani ka një histori të gjatë popullariteti. Përkthimi i parë në gjuhën kineze u botua që në vitin 1925, ndërsa më vonë vepra u përshtat disa herë për teatër dhe kinema. Një version britanik i filmit u shfaq në kinematë kineze më 1979, pak vite pas përfundimit të Revolucionit Kulturor, në periudhën kur vendi po hapej sërish ndaj kulturës së huaj.
Sipas mediave shtetërore kineze, romani po promovohet si një histori dashurie që sfidon materializmin dhe mund t’u shërbejë të rinjve si shembull për ndërtimin e një sistemi më të qëndrueshëm vlerash.
Barazia gjinore dhe konteksti shoqëror
Megjithatë, përfshirja e tij në programin shkollor lidhet edhe me mënyrën se si autoritetet kineze e interpretojnë barazinë gjinore. Ping Zhu, profesoreshë e letërsisë në Universitetin e Kalifornisë në San Diego, e cila studion feminizmin dhe letërsinë kineze, vlerëson se pavarësia e Jane Eyre përputhet me një koncept të barazisë që mund të bashkëjetojë me rolet tradicionale gjinore dhe familjen heteroseksuale.
Sipas saj, ky promovim vjen në një kohë kur Kina po përballet me rënien e popullsisë dhe autoritetet po inkurajojnë të rinjtë të martohen dhe të krijojnë familje.
Mesazhi i romanit
Megjithatë, mesazhi i romanit është më kompleks sesa një histori tradicionale dashurie. Jane refuzon të bëhet e dashura jashtëmartesore e Rochesterit, edhe kur kjo do të thotë të largohet nga ai dhe të përballet me vështirësi të mëdha. Ajo rikthehet vetëm pasi trashëgon një pasuri, ndërsa Rochesteri ka humbur pronën dhe shikimin, duke ndryshuar ndjeshëm raportin e tyre të pushtetit.
Për shumë lexuese kineze, pikërisht ky qëndrim përfaqëson thelbin e veprës. Vicky Li, 46 vjeçe, tregoi se romanin ua ka rekomanduar edhe dy vajzave të saj, 13 dhe 15 vjeçe, me dëshirën që ato të rriten të pavarura dhe guximtare. Ndërkaq, Wang Sirui, 30 vjeçe, veçon vendimin e Jane për të mos hequr dorë nga parimet e saj, pavarësisht tundimeve dhe vështirësive.
Feminizmi dhe kufizimet shtetërore
Profesoresha Zhu thekson se feminizmi i paraqitur në roman ndryshon nga disa forma bashkëkohore të lëvizjes feministe, të cilat autoritetet kineze nuk i mbështesin. Ajo përmend si shembull lëvizjen #MeToo dhe qëndrimet që kundërshtojnë martesën dhe amësinë si modele të detyrueshme për gratë.
Ndërkohë, autoritetet kineze kanë kufizuar edhe disa zhanre të tjera letrare dhe paraqitje të marrëdhënieve romantike, përfshirë romanet e dashurisë mes personazheve homoseksualë dhe dramat e shkurtra që romantizojnë martesat me persona të pasur e me pushtet.
Interpretime të shumëfishta
Pavarësisht mënyrës se si autoritetet synojnë ta paraqesin veprën, “Jane Eyre” vazhdon të ofrojë interpretime të ndryshme për lexuesit. Siç vëren Zhu, veprat e mëdha letrare janë mjaft të pasura për t’u lexuar dhe interpretuar në miliona mënyra./KultPlus.com
Burimi: kultplus.com
