Një projekt filmik i viteve ’30, i konceptuar për të paralajmëruar botën për rrezikun e nazizmit dhe ngritjen e Adolf Hitlerit, vjen në qendër të dokumentarit të ri “The Mad Dog of Europe”, me regji të regjisores britaniko-saudite Rubika Shah.
Dokumentari, i realizuar në bashkëprodhim mes Francës dhe Gjermanisë, me kohëzgjatje prej 83 minutash, rrëfen historinë e një filmi që nuk arriti kurrë të realizohej, pavarësisht se skenari i tij ishte shkruar që në vitin 1933 nga Herman J. Mankiewicz, një prej skenaristëve të njohur të Hollywoodit, i cili më vonë fitoi çmimin Oscar për skenarin origjinal të filmit “Citizen Kane”, së bashku me Orson Welles.
Në atë kohë, Mankiewicz synonte të dëshmonte se mund të shkruante përtej historive të lehta argëtuese. I frymëzuar nga zhvillimet politike në Gjermaninë naziste, ai konceptoi një histori që trajtonte fatin e dy familjeve, njërës hebreje dhe tjetrës katolike, në një shoqëri që po përfshihej gjithnjë e më shumë nga fashizmi. Përmes saj, ai synonte të ndikonte në klimën politike dhe të paralajmëronte për pasojat e regjimit të Hitlerit.
Megjithatë, realizimi i projektit u përball me pengesa të shumta. Mankiewicz dhe producenti Sam Jaffe fillimisht kërkuan mbështetjen e studios së njohur MGM, e drejtuar në atë kohë nga Louis B. Mayer. Por ky i fundit nuk ishte i gatshëm të merrte përsipër rreziqet financiare të një filmi të tillë, veçanërisht për shkak të rëndësisë që tregu gjerman kishte për industrinë amerikane të filmit.
Dokumentari i Rubika Shah ndriçon gjithashtu ndikimin që Gjermania naziste ushtronte mbi studiot amerikane të filmit gjatë viteve ’30. Në vitin 1933, diplomati gjerman Georg Gyssling u dërgua në Los Angeles si konsull, me detyrën për të mbikëqyrur aktivitetet e Hollywoodit dhe për të ndikuar në mënyrën se si paraqitej Gjermania në prodhimet filmike amerikane.
Për të shmangur ndalimin e filmave në tregun gjerman, disa studio filluan t’ia dorëzonin paraprakisht skenarët konsullit, i cili kërkonte ndryshime në përmbajtjen e tyre. Ndër studiot që përshtatën skenarët sipas kërkesave gjermane ishin Paramount, MGM dhe Twentieth Century Fox, ndërsa Warner Brothers refuzoi të ndiqte këtë praktikë.
Filmi dokumentar trajton edhe antisemitizmin që ekzistonte në vetë industrinë amerikane të filmit. Përtej ndikimit të regjimit nazist, vendimmarrjet e disa drejtuesve të studios ndikoheshin nga interesat ekonomike, paragjykimet dhe frika nga humbja e tregut ndërkombëtar.
Në këtë klimë, organizata të ndryshme hebraike në Shtetet e Bashkuara kishin frikë se prodhimi i filmave kundër nazizmit mund të nxiste hakmarrje edhe më të ashpra të Hitlerit ndaj hebrenjve që vazhdonin të jetonin në Gjermani. Ndërkohë, Kodi Hays, sistemi i vetëcensurës në Hollywood, kërkonte që vendet e huaja të trajtoheshin me respekt në produksionet filmike.
Dokumentari sjell në vëmendje edhe praninë e grupeve fashiste, naziste dhe raciste në Los Angeles, përfshirë mbështetësit e organizatës “Silver Shirts”, anëtarët e Ku Klux Klanit dhe Ligën Gjermano-Amerikane, e cila organizonte shfaqje të filmave propagandistikë gjermanë. Në anën tjetër, Lidhja Kundër Shpifjes (Anti-Defamation League) ndërmerrte përpjekje për të monitoruar dhe penguar aktivitetet naziste, përfshirë edhe përmes mbledhjes së informacioneve në fshehtësi.
Një ndryshim në qëndrimin e Hollywoodit ndaj nazizmit ndodhi vetëm pas vitit 1938, veçanërisht pas Natës së Kristaleve (Kristallnacht), kur sulmet e organizuara kundër hebrenjve në Gjermani e bënë edhe më të dukshëm rrezikun e regjimit. Pas kësaj periudhe, studiot amerikane filluan të hapeshin ndaj realizimit të filmave me përmbajtje kundër nazizmit.
Një prej tyre ishte “The Mortal Storm” i regjisorit Frank Borzage, i publikuar në qershor të vitit 1940. I vendosur në Mynih, filmi trajtonte ngritjen e Hitlerit përmes historisë së një profesori hebre dhe vajzës së tij, duke paraqitur hapur pasojat e përndjekjes naziste, pa një përfundim tradicional të lumtur.
Ndërkaq, “The Mad Dog of Europe” mbeti një projekt i parealizuar, historia e të cilit dëshmon jo vetëm vështirësitë e prodhimit të një filmi politik në Hollywoodin e asaj kohe, por edhe mënyrën se si interesat ekonomike, censura dhe antisemitizmi mund të ndikojnë në lirinë artistike.
Përmes këtij dokumentari, Rubika Shah rikthen në diskutim një kapitull të harruar të historisë së kinematografisë amerikane dhe një përpjekje të hershme për ta përdorur filmin si mjet paralajmërimi përballë fashizmit./KultPlus.com
Burimi: kultplus.com
