Modeli ekonomik gjerman, i cili mbështetet kryesisht në eksporte, po përballet me një presion të jashtëzakonshëm, pikërisht në një moment kur mbështetja për partinë e ekstremit të djathtë “Alternativa për Gjermaninë” (AfD) ka shënuar një rritje të re rekord.
Konkurrentët kinezë po e pakësojnë dalëngadalë pjesën e tregut që zënë gjigantët industrialë gjermanë, ndërsa çmimet e larta të energjisë që vazhdojnë prej kohësh, kostot e larta të fuqisë punëtore dhe burokracia e tepruar po e thellojnë krizën strukturore.
Pas dy vitesh tkurrjeje, PBB-ja reale u rrit me vetëm 0,2% vitin e kaluar, sipas Zyrës Federale të Statistikave (Destatis). Eksportet drejt Kinës ranë me 9,7% në vitin 2025, ku dërgesat gjermane të automjeteve dhe pjesëve të këmbimit pësuan një rënie prej një të tretës.
Edhe pse ka shenja se ekonomia gjermane po fillon të marrë veten, parashikimi më i fundit i qeverisë – i cili parashikon një rritje prej 1,3% për vitin 2026 – mbetet modest në krahasim me vitet e rritjes së fuqishme para pandemisë COVID-19.
Aktualisht, sipas sondazheve, AfD-ja qëndron përpara të gjitha partive të tjera politike gjermane. Sfidat e shumta ekonomike me të cilat përballet vendi kanë kontribuar ndjeshëm në forcimin e populistëve të krahut të djathtë.
Shërbimet gjermane të inteligjencës së brendshme disponojnë prova të besueshme që tregojnë se AfD-ja është një parti e ekstremit të djathtë.
Kjo parti është zotuar ta kthejë Gjermaninë në rrugën e rritjes duke ndaluar tranzicionin drejt energjisë së rinovueshme, duke ulur taksat dhe duke rinegociuar traktatet e Bashkimit Evropian; njëkohësisht, ajo synon të reformojë sistemin e mirëqenies sociale dhe të kufizojë rreptësisht imigracionin.
Merz e kërkon rritjen te teknologjia e përparuar
Koalicioni i Merzit kërkon një strategji të re rritjeje, sepse synon ta frenojë valën populiste. Prandaj qeveria paraqiti agjendën e saj të teknologjisë së lartë, e cila përqendrohet në gjashtë sektorë prioritarë.
Këta janë inteligjenca artificiale (IA), informatika kuantike, mikroelektronika, bioteknologjia, energjia e pastër dhe lëvizshmëria neutrale ndaj klimës. Te energjia e pastër hyn edhe fuzioni bërthamor.
Irene Bertschek drejton njësinë kërkimore për Ekonominë Dixhitale në Qendrën Leibniz për Kërkime Ekonomike Evropiane (ZEW). Ajo thekson se “puna kërkimore gjermane në këto teknologji kyçe është shumë e fortë, veçanërisht në fushën e teknologjive neutrale ndaj klimës”.
Megjithatë, Bertschek u shpreh për DW se rezultatet shpesh komercializohen jashtë Gjermanisë; SHBA kryesojnë në fushën e IA-së, ndërsa Kina po e ngushton hendekun me shpejtësi. Gjermania nën presion.
Biliona investime
Një raport i publikuar të hënën nga nisma “Made for Germany” – një grup që përfshin 147 kompani dhe investitorë – bazohet në udhërrëfyesin e qeverisë dhe vlerëson se këto teknologji, së bashku me risi të tjera, mund të tërheqin deri në 4,1 trilionë euro investime deri në vitin 2035.
Megjithatë, realizimi i këtij potenciali nuk do të varet aq shumë nga gjigantët ekzistues industrialë, si Volkswagen, Siemens dhe BASF.
“Nuk janë kryesisht kompanitë e konsoliduara ato që do t’i pushtojnë këto fusha të reja, por më tepër të ardhurit e rinj inovativë: startup-et,” tha për DW Oliver Falck, drejtor i Qendrës ifo për Organizimin Industrial dhe Teknologjitë e Reja.
Sipas Falck-ut, çelësi qëndron në krijimin e kushteve të duhura për shfaqjen e startup-eve – siç janë afërsia me universitete të nivelit të lartë, qasja në kapital privat dhe liria e mjaftueshme për të eksperimentuar.
Ai mbron idenë e financimit publik gjatë fazës fillestare, e cila shpesh quhet “lugina e vdekjes” – një periudhë me rrezik të lartë midis kërkimit dhe qëndrueshmërisë komerciale, gjatë së cilës kapitali privat është shpesh i pakët.
Investitorët u drejtohen sektorëve të rritjes
Ka shenja të qarta se ky ndryshim tashmë ka filluar. Të dhënat nga Deutsche Bank dhe startupdetector — një bazë të dhënash gjermane dhe platformë e inteligjencës së biznesit për startup-et — flasin për më shumë se 3.000 startup-e të reja në gjysmën e parë të vitit 2026. Kjo është 88% më shumë se një vit më parë. Një e treta e tyre punon me IA.
Kapitali sipërmarrës u rrit 44% dhe arriti 5,8 miliardë euro në të njëjtën periudhë. Prej tij përfituan Neura Robotics dhe prodhuesit e dronëve Stark e Quantum Systems.
Ndërkohë investitorët amerikanë blejnë gjithnjë e më shumë ndërmarrje të vogla dhe të mesme gjermane. Ata synojnë teknologjinë e tyre të specializuar.
“Ndërmarrjet e vogla dhe të mesme gjermane janë shumë inovative”, thekson Bertschek. “Tani duhet të investojmë te teknologjitë kyçe si inteligjenca artificiale. Duhet të shfrytëzojmë edhe potencialin që lind në takimin me teknologjitë e konsoliduara.”
Bertschek kryeson edhe Komisionin e Ekspertëve për Kërkimin dhe Inovacionin (EFI) pranë qeverisë gjermane. Sipas saj, ndërmarrjet e vogla dhe të mesme duhet t’i përdorin më mirë sasitë e mëdha të të dhënave të prodhimit. Bashkëpunimi me startup-et e IA-së do t’i ndihmonte firmat e reja të rriten.
Pse Gjermania ka nevojë për zona të veçanta ekonomike
Një ide tjetër vjen nga Sven Gabor Janszky. Ai kryeson institutin e kërkimit të së ardhmes 2b AHEAD në Lajpcig. Sipas tij, vendit i duhen zona të veçanta ekonomike për ta kapur valën e ardhshme të rritjes.
“Për disa teknologji të caktuara zbut rregulloret, rekruto punëtorë ambiciozë dhe derdh para në këto zona”, i tha Janszky DW-së.
Kështu Gjermania do të ndiqte shembullin e Silicon Valley-t, të Shenzhenit dhe të rrethit Pudong në Shangai. Janszky kujton edhe kushtet që e rindërtuan ekonominë gjermane pas Luftës së Dytë Botërore.
Këto zona, thotë ai, do ta bënin Gjermaninë vepruesen e parë në fusha të reja. Ndryshe Gjermania mbetet e lidhur pas pikave të forta të vjetra industriale.
“Rregulloret e BE mund të përpiqen ta ndalojnë këtë hap. Por Gjermania duhet t’i kapërcejë, që ekonomia të rritet sërish”, shtoi ai.
Shpenzimet e mbrojtjes nxisin teknologjinë
Edhe rritja e fortë e buxhetit ushtarak i ndihmon disa nga këta sektorë.
Sipas Institutit Ndërkombëtar për Studime Strategjike (IISS), buxheti i mbrojtjes pritet të arrijë rreth 120 miliardë euro në vitin 2026. Kjo është afërsisht 2,6% e prodhimit të brendshëm bruto. Deri në vitin 2029 qeveria kërkon ta çojë këtë shifër në 3,5%.
Porositë shtetërore do t’i japin shtysë të fortë prodhimit të dronëve, sensorëve dhe sistemeve të komunikimit. Përfitojnë edhe teknologjitë me përdorim të dyfishtë, civile e ushtarake njëkohësisht.
Hendeku i kostove nuk ka pse të jetë vendimtar
Kina ka energji dhe punë shumë më të lirë, si dhe subvencione të mëdha shtetërore. Prandaj Gjermania do të mbetet më e shtrenjtë edhe kur eksporton teknologji të nivelit të lartë. Kjo nuk do të thotë domosdoshmërisht dështim, thotë Falck.
“Marrim si shembull industrinë e gjysmëpërçuesve. Ndoshta është joreale të synosh udhëheqjen në gjithë zinxhirin e vlerës. Por mjafton të kryesosh në disa pika të ngushta kritike”, thekson ai.
“Dhe pikërisht aty Gjermania është e fortë. Ajo furnizon me pajisje fabrikat më të përparuara të gjysmëpërç
Burimi: www.cna.al
