Luiz Inácio Lula da Silva shkroi histori të dielën.
Ai u bë presidenti i parë i Brazilit që fitoi një mandat të katërt, dhe e arriti këtë vetëm disa ditë para se të mbushë 81 vjeç, një moshë në të cilën shumë liderë të tjerë zgjedhin të tërhiqen nga politika.
Kthimi i jashtëzakonshëm i presidentit brazilian përballë rivalit të tij të krahut të djathtë, Flávio Bolsonaro, vendosi gjithashtu një rekord tjetër. Që nga rikthimi i demokracisë në Brazil në vitin 1985, asnjë president nuk kishte arritur të përmbyste një humbje në raundin e parë. Kandidati i Partisë së Punëtorëve shtoi më shumë se 10 milionë vota në tre javët mes dy raundeve të votimit, ndërsa kundërshtari i tij fitoi vetëm 3.6 milionë.
Diferenca ishte mjaftueshëm vendimtare që Lula të siguronte një epërsi më të madhe sesa në vitin 2022, kur mundi Jair Bolsonaron, babanë e Flávios dhe president në atë kohë. Kthimi i tij gjithashtu i mundëson Lulës të mbetet figura kryesore e së majtës rajonale, ndërkohë që e djathta përparon në të gjithë Amerikën Latine.
Ashtu siç bëri i ati katër vjet më parë, Flávio Bolsonaro refuzoi ta pranonte rezultatin dhe njoftoi se do të kërkonte anulimin e zgjedhjeve përmes gjykatave. Senatori kundërshtoi vendimin e gjyqtarit të Gjykatës së Lartë Federale, Cristiano Zanin, për ta zgjatur votimin me dy orë, duke argumentuar se zbatimi i pabarabartë i masës kishte dëmtuar kushtet e barabarta të votimit.
“Është e pamundur të njihen rezultatet e zgjedhjeve duke pasur parasysh rrethanat në të cilat u zhvilluan këto ngjarje”, tha ai.
Në fakt, fushata e Bolsonaros kishte kërkuar gjithashtu një zgjatje në disa zona, duke përmendur vështirësitë që votuesit hasën për të arritur në qendrat e votimit për shkak të shiut të rrëmbyeshëm.
Lëvizja e Bolsonaros nuk i zbehu festimet për arritjen historike të Lulës. Megjithatë, shumica e së djathtës në legjislaturë mund të pengojë funksionimin e qetë të administratës së tij të re.
Ky është paradoksi i mandatit të ardhshëm të Lulës: një triumf historik zgjedhor dhe hapësirë e kufizuar për të qeverisur.
Çfarë e shpjegon fitoren e papritur të Lulës?
Gjeografia ndihmon në shpjegimin se si Lula e përmbysi diferencën e tij në raundin e parë. Në Minas Gerais, shteti me elektoratin e dytë më të madh në Brazil, ai kaloi nga një humbje me gati 590,000 vota në një fitore me rreth 99,000, një diferencë prej rreth 690,000 votash mes dy kandidatëve.
Shteti, i cili ka mbështetur fituesin e çdo zgjedhjeje të drejtpërdrejtë presidenciale që nga viti 1989, votoi përsëri në përputhje me rezultatin kombëtar. Edhe pse Flávio ruajti epërsinë e tij në shtetet e São Paulo dhe Rio de Janeiro, Lula fitoi kryeqytetet e tyre, dy qytetet më të mëdha të Brazilit, dhe përmbysi rezultatin e raundit të parë në qytetin e Rios.
Fitoret e tij u përforcuan nga sukseset në të nëntë shtetet verilindore dhe pjesëmarrja më e lartë e votuesve. Abstenimi ra nga 21.08% në raundin e parë në afërsisht 19.2% në balotazh, duke sjellë gati tre milionë brazilianë më shumë në kutitë e votimit.
Kjo pjesëmarrje shtesë nuk mund t’i atribuohet tërësisht Lulës, por nënvizon rëndësinë e mobilizimit të atyre që nuk kishin votuar.
Beteja u zhvillua edhe në telefonat e brazilianëve. Pasi përfundoi i dyti në raundin e parë, Lula i shtoi përpjekjet e tij për mobilizim dixhital për të zgjeruar shtrirjen e tij dhe për ta kthyer mbështetjen në vota. Sfida nuk ishte thjesht të bindte votuesit e pavendosur, por t’i bënte ata që tashmë e preferonin atë të shkonin në qendrat e votimit.
Shtytja u shoqërua me masa dhe propozime të minutës së fundit që synonin shqetësimet konkrete të votuesve. Lula nënshkroi në ligj një masë që rriti pragun e të ardhurave për mikro-sipërmarrësit individualë, propozoi iniciativa të reja për të rinegociuar borxhin e konsumatorëve dhe mbështeti ndërprerjen e basteve online, zgjerimi i të cilave ka kontribuar në borxhin e familjeve.
Lidhur me sigurinë, ai mbështeti uljen e moshës së përgjegjësisë penale për vepra penale veçanërisht të rënda, një qëndrim tradicional i krahut të djathtë që synonte t’i përgjigjej kërkesave në rritje për një qasje më të ashpër ndaj krimit.
Më shumë se një sfidë përpara
Sfida e parë e Lulës pas festimit të fitores së tij do të jetë legjislative. Partitë e krahut të djathtë do të mbajnë 303 nga 513 vendet në Dhomën e Deputetëve, krahasuar me 124 për të majtën dhe 86 për qendrën.
Në Senat, e djathta do të kontrollojë gati dy të tretat e vendeve. Kjo nuk i bën të gjithë ata ligjvënës një kundërshtar automatik, por do të thotë që Lula do të duhet të ndërtojë aleanca përtej bazës së tij, si për të çuar përpara propozimet e tij, ashtu edhe për të mbrojtur prioritetet e qeverisë së tij.
Harta e qeverive shtetërore tregon gjithashtu forcën që ruan kampi konservator. Negociatat me këta guvernatorë do të jenë një tjetër sfidë për Lulën, i cili do të ketë nevojë për bashkëpunim në nivel shtetëror për të zbatuar politikat e tij.
“Sapo të fitojmë zgjedhjet, nuk do të kemi më kundërshtarë. Unë duhet të qeveris për 215 milionë njerëz”, tha Lula në fjalimin e tij të fitores.
Ai iu drejtua gjithashtu sfidës së negociatave me një legjislaturë më konservatore: “Nuk e zgjodha unë Kongresin. Populli e zgjodhi. Dhe ky është Kongresi me të cilin do të votoj, do të punoj dhe do të bëj gjëra.”
Sfida më e menjëhershme do të jetë shndërrimi i fitimeve ekonomike në lehtësim që brazilianët mund ta ndiejnë në jetën e tyre të përditshme. Perceptimet për ekonominë ishin ndër burimet kryesore të erozionit në mbështetjen e Lulës gjatë fushatës.
Adresimi i kësaj pakënaqësie do të jetë më i vështirë për shkak të kufizimeve fiskale. Borxhi, deficiti dhe normat e larta të interesit kufizojnë aftësinë e qeverisë për të rritur shpenzimet dhe paralajmërojnë mosmarrëveshje se si të financohen premtimet e fushatës pa rrezikuar programet sociale. Me një Kongres jomiqësor, vendimet se kush paguan dhe ku bëhen shkurtimet do të vënë në provë gjithashtu aftësinë e Lulës për të negociuar.
Siguria do të jetë një burim tjetër presioni. Lula do të duhet t’u përgjigjet kërkesave për masa më të ashpra kundër krimit, pasi e djathta e ka bërë një qasje të ashpër një nga platformat e saj kryesore politike.
Ai do të përballet gjithashtu me sfidën e përgatitjes së një pasardhësi për një të majtë, aftësia e së cilës për të fituar zgjedhjet presidenciale mbetet e lidhur ngushtë me staturën e tij politike.
Sfidat shtrihen përtej kufijve të Brazilit. Si kreu i ekonomisë më të madhe të Amerikës Latine, me Kinën si partnerin e saj kryesor tregtar, qeveria e Lulës ka përdorur peshën ekonomike të Brazilit për t’iu kundërvënë kërkesave tregtare dhe politike të Administratës Trump, një shkallë autonomie që pak nga fqinjët e saj mund ta provojnë.
Një fitore e Bolsonaros, nga ana tjetër, do të kishte shënuar një fitore të madhe në përpjekjet e Uashingtonit për të siguruar dominimin e tij në hemisferë dhe për të frenuar ndikimin e Pekinit.
Megjithatë, Lula përballet me një peizazh rajonal shumë sfidues dhe rrezikon të izolohet kryesisht pa aleatë të krahut të majtë si Alberto Fernández
Burimi: www.gazetatema.net
