Përafërsisht tre nga katër votues e refuzuan nisjen e një procesi drejt shkëputjes, ndërkohë që lufta tregtare dhe kërcënimet e Trump për aneksim po i afrojnë më shumë kanadezët me njëri-tjetrin.
Të martën, votuesit në Alberta, provinca e Kanadasë e pasur me naftë, zgjodhën me shumicë dërrmuese të mbeten pjesë e vendit, duke i dhënë kryeministrit Mark Carney një nxitje në përpjekjet e tij për unitet kombëtar, ndërsa lufta tregtare dhe kërcënimet e presidentit amerikan Donald Trump për aneksim po i bashkojnë kanadezët rreth flamurit të tyre.
Sipas rezultateve jozyrtare të Elections Alberta, me rreth 90% të zonave të votimit të numëruara, 75% e votuesve mbështetën mbetjen në Kanada.
«Mos u ngatërroni me Kanadanë. Presidenti Trump po e vëzhgon këtë», deklaroi Thomas Lukaszuk, ish-zëvendëskryeministër i Albertës, i cili drejtoi fushatën Forever Canadian kundër shkëputjes.
Referendumi nuk ishte një votim i drejtpërdrejtë për pavarësinë. Një rezultat pozitiv do ta kishte vënë Albertën në rrugën drejt një votimi të mëvonshëm për t’u shkëputur nga Kanadaja.
Carney: «Një rezultat i shkëlqyer për Kanadanë»
«Është një rezultat i shkëlqyer për Kanadanë që banorët e Albertës kanë zgjedhur unitetin», u tha Carney gazetarëve në Ottawa para një mbledhjeje të kabinetit të martën.
Ai argumentoi se një e katërta e votuesve që mbështetën nisjen e procesit të shkëputjes nuk dëshironin domosdoshmërisht pavarësinë e plotë. Sipas tij, vetëm një «bërthamë e fortë» më e vogël është në favor të largimit. Disa votues kanë thënë se e mbështetën çështjen për t’i dërguar Otavës një mesazh, jo për t’u shkëputur.
Carney tha se të martën në mëngjes bisedoi me kryeministren e Albertës, Danielle Smith, për rezultatet dhe për bashkëpunimin më të ngushtë federal-provincial, përfshirë çështjen e imigracionit.
Disa votues thanë se e mbështetën çështjen e shkëputjes pa pasur dëshirë që Alberta të largohej. Votuesi i Edmontonit, Shawn Campbell, tha se votoi për nisjen e procesit për të dërguar një mesazh: «Kjo i dërgon një mesazh Otavës se banorët e Albertës nuk janë të kënaqur».
Kryeministrja e Albertës përjashton mundësinë e një referendumi tjetër
Në një fjalim televiziv të martën në mbrëmje, Smith përshëndeti rezultatin dhe premtoi se nuk do të thërriste një referendum tjetër për shkëputje gjatë kohës që ajo është kryeministre.
«Dje, banorët e Albertës votuan me shumicë dërrmuese në favor të mbetjes si provincë e Kanadasë», tha Smith. «Pjesëmarrja në votime ishte historike dhe një dëshmi e fuqishme e pasionit që banorët e Albertës ndiejnë për vendin dhe provincën tonë.»
Ajo tha se Alberta do të vazhdojë të kërkojë nga Ottawa më shumë autonomi provinciale, por mosmarrëveshjet do të zgjidhen përmes institucioneve politike dhe ligjore të Kanadasë, jo përmes shkëputjes.
Thomas Lukaszuk, ish-zëvendëskryeministër i Albertës që drejtoi fushatën Forever Canadian kundër shkëputjes, u tha mbështetësve: «Mos u ngatërroni me Kanadanë. Presidenti Trump po e vëzhgon këtë.»
Separatistët pranojnë humbjen, por jo arsyen
Ndërkohë, organizatori separatist i Albertës, David Parker, pranoi përmasat e humbjes.
«Pavarësia duket shumë larg dhe nuk duhet të pretendojmë sikur kjo nuk ishte një disfatë», shkroi ai në rrjetet sociale.
Megjithatë, udhëheqësit separatistë këmbëngulën se do të vazhdonin. Në një tubim natën e referendumit në një restorant në Edmonton, turma ra në heshtje ndërsa u publikuan rezultatet.
«Nuk do të shkojmë askund», tha Jeff Rath nga Projekti i Prosperitetit të Albertës. «Ne e kemi dominuar bisedën vitin e kaluar. I kemi edukuar banorët e Albertës mbi përfitimet e pavarësisë dhe do të vazhdojmë të ecim përpara.»
Rath kishte thënë para votimit se do të ishte shumë i kënaqur me një mbështetje prej 30%. Ai tha gjithashtu se dëshironte që Smith të hiqej nga posti i udhëheqëses së Partisë së Bashkuar Konservatore (UCP) dhe besonte se partia mund të ndahej, duke krijuar ndoshta një parti të re pro-pavarësisë.
Nga një kauzë anësore në një lëvizje të qëndrueshme
Alberta është vendi i katërt më i madh në botë për nga rezervat e provuara të naftës. Është një vend kaubojsh dhe një fortesë konservatore, me një kulturë politike që prej kohësh ka pasur më shumë të përbashkëta me Perëndimin Amerikan sesa me pjesën më të madhe të Kanadasë. Pakënaqësia ndaj qeverisë federale në Ottawa është e thellë, por tradicionalisht nuk është përkthyer në mbështetje të gjerë për pavarësinë.
Ish-kryeministri Jason Kenney vuri në dukje se partitë separatiste historikisht kanë marrë vetëm 1% ose 2% të votave. Ai tha se zemërimi për kufizimet e COVID-19 ndihmoi në mobilizimin e aktivistëve që më vonë përqafuan kauzën separatiste.
Lufta tregtare e Trump dhe kërcënimet e tij për ta bërë Kanadanë shtetin e 51-të të SHBA-së e kanë ndihmuar Carney-n të ndërtojë mbështetje në Alberta, një provincë ku kryeministrat liberalë historikisht kanë qenë jopopullorë.
Burimi: www.gazetatema.net
