Nga Mitchell Prothero
Reputacioni i Ramës si një reformator i aftë teknokrat nuk zgjati shumë. Megjithëse Shqipëria bëri hapa përpara drejt një shoqërie më të hapur, vendi nuk arriti kurrë ta shkëputte ekonominë nga kontrolli pothuajse feudal i familjeve dhe klaneve të fuqishme. Korrupsioni kaloi pas dyerve të mbyllura, ndërsa zyrtarët dhe oligarkët ndanin mes tyre fondet publike dhe përdornin ryshfete për të siguruar kontrata qeveritare me çmime të fryra.
Prej një jave, studentët në kryeqytetin shqiptar, Tiranë, kanë nisur një grevë, veprim ky që ka shkaktuar përplasje të mëdha me policinë dhe dëmtime të shumta të ndërtesave qeveritare dhe pronës publike. Si përgjigje ndaj protestave, kryeministri shqiptar Edi Rama është përpjekur të ashpërsojë masat e qeverisë, duke u ofruar forcave të sigurisë fonde shtesë për të shtypur krizën më të rëndë politike të 13 viteve të tij në pushtet.
Perspektiva e një reagimi edhe më të ashpër nuk zgjidh asnjë nga problemet që i nxorën studentët shqiptarë në rrugë: rritjen e tarifave të arsimit, kushtet e këqija në shkolla dhe një listë të gjatë skandalesh korrupsioni qeveritar, përfshirë shitjen potencialisht të paligjshme të tokës Jared Kushnerit për zhvillimin e pronave luksoze. Në vend që të mbështeste reformat për të gjitha këto çështje, Rama zgjodhi dhunën.
Zhvillimet e fundit të protestave në Shqipëri pritet vetëm ta shtojnë pakënaqësinë në rritje mes kundërshtarëve të qeverisë. Për 130 ditë gjatë kësaj vere, Tirana përjetoi një valë protestash paqësore kundër miratimit nga Rama të projektit të resortit të mbështetur nga Kushner, një investim i diskutueshëm që kundërshtarët e tij argumentojnë se u shërben vetëm oligarkëve të fuqishëm pranë qeverisë.
Por ajo që ndodhi javën e kaluar i befasoi të gjithë.
Sindikata e studentëve shqiptarë bëri thirrje për greva në shkolla dhe planifikoi një seri demonstratash përpara Ministrisë së Arsimit në qendër të Tiranës. Protestat vazhduan të zgjeroheshin dhe, në një moment, një grup i vogël provokatorësh me maska të zeza filloi të shkulte kamerat e sigurisë dhe semaforët në qendër të qytetit.
Prej aty, përplasja u përshkallëzua. Protestuesit e revoltuar hodhën gurë, shpërthyen fishekzjarrë dhe u vunë flakën kazanëve të mbeturinave. Policia u përgjigj me gaz lotsjellës, autobote me ujë dhe goditje me shkopinj gome. Siç mund të pritej, ky reagim e shtoi edhe më shumë zemërimin e demonstruesve.
Nga fundi i javës, situata u përkeqësua ndjeshëm. Demonstratat dhe aktet e vandalizmit paralizuan qytetin. Bankat, ministritë, komisariatet e policisë dhe selia e partisë politike të Ramës pësuan goditje dhe zjarre nga gurët dhe koktejet Molotov.
U krijua një model i përsëritur: gjatë ditës, protestuesit paqësorë përziheshin me adoleshentë shqiptarë që hidhnin dhe thyenin objekte, ndërsa pas rënies së natës shpërthenin beteja të ashpra në rrugë mes policisë dhe turmave më agresive, më të rritura në moshë dhe më të zemëruara.
Tashmë digjeshin makina dhe ndërtesa, ndërsa gjatë një përplasjeje me protestuesit, një punonjës policie mori flakë për pak çaste.
Deri të dielën në mbrëmje, në qendër të Tiranës pothuajse nuk kishte mbetur semafor, ndriçues rrugor, stacion autobusi apo kazan mbeturinash pa dëmtime.
Rrugët ishin mbuluar me gurë, xhama të thyer dhe tym, ndërsa retë e gazit lotsjellës përfshinin protestuesit e dhunshëm dhe turistët e hutuar.
Të paktën 100 protestues dhe 50 policë kanë marrë trajtim mjekësor për plagët e tyre, ndërsa dhjetëra demonstrues janë shtruar në spital ose janë arrestuar.
“Me këtë nuk mund të negociosh”, deklaroi Rama, duke treguar një copë betoni të thyer gjatë një takimi me punonjësit e policisë të hënën.
“Në momentin që shteti negocion me këtë, ai ka rënë”, shtoi ai.
Gjatë takimit me dyer të mbyllura, Rama i ka kufizuar daljet publike që nga fillimi i protestave në qershor, kreu i qeverisë deklaroi se ishte i gatshëm të diskutonte ankesat lidhur me bilancin e qeverisjes së tij. Megjithatë, ai theksoi se nuk do të pranonte kërkesat e drejtuesve të protestave.
“Dialog në çdo orë, në çdo ditë, kudo, me këdo, përveç forcave politike që qëndrojnë pas dhunës dhe refuzojnë të distancohen prej saj”, deklaroi ai.
Duke pasur parasysh kohëzgjatjen e protestave kundër qeverisë dhe përmasat që ato kanë marrë, Rama në thelb po thotë se do të negociojë vetëm me elitat që, me shumë gjasa, tashmë janë në një linjë me qeverinë e tij.
Më pas erdhi përpjekja e tij për t’i mbajtur forcat e sigurisë të angazhuara në shtypjen e protestave: një premtim për rritje të përgjithshme pagash dhe një shpërblim të njëhershëm prej rreth 2.800 dollarësh për policët që përballen me protestuesit e dhunshëm.
Shumica e protestuesve e konsideruan këtë ofertë një ryshfet të hapur, që synonte të forconte një qeveri gjithnjë e më pak popullore.
“Rama nuk ka para për arsimimin e studentëve, sepse politikanët vjedhin fondet publike dhe ai ua shet tokën tonë miqve të tij dhe të huajve pa asnjë debat. Por, në njëfarë mënyre, ai paska miliona euro për të korruptuar policinë që ta mbrojë”, deklaroi Agimi, një student 22-vjeçar që punon si barist dhe merr pjesë në protesta sa herë ia lejon orari.
Pavarësisht fitores bindëse të Ramës në zgjedhjet e vitit të kaluar ndaj drejtuesit të opozitës, Sali Berisha, çdo ndjesi e mbetur se ai qeveris me një mandat të mbështetur nga populli është zbehur përballë korrupsionit të hapur të regjimit të tij. Refuzimi për t’u përballur me pakënaqësinë qytetare vetëm sa po e thellon shkëputjen e tij nga problemet e shqiptarëve të zakonshëm.
Në kushtet e pandëshkueshmërisë dhe korrupsionit qeveritar, mosbesimi i publikut vazhdon të rritet.
“Berisha dhe Rama shihen në të njëjtën mënyrë”, deklaroi një gazetar vendas që mbulon krimin dhe korrupsionin. Ai kërkoi të mbetej anonim për shkak të kërcënimeve në rritje ndaj kundërshtarëve të regjimit.
“Ata konkurrojnë me njëri-tjetrin për të kontrolluar një sistem të kalbur, për përfitimet e tyre dhe për të shpërblyer oligarkët që i mbështesin dhe mafian e kokainës që kontrollon ekonominë shqiptare. Nuk ka njerëz të mirë në asnjërën palë. Por njëri prej të këqijve, Rama, është më i pranueshëm për Bashkimin Evropian”, deklaroi gazetari.
Në Shqipëri, ku shtypi dhe sistemi politik gëzojnë një liri relative, shtypja e hapur politike është e rrallë. Megjithatë, gazetari nuk është i vetmi që shqetësohet për një ashpërsim të masave shtypëse.
Lorenzo, një kamerier 24-vjeçar që merr pjesë në protesta, shpjegon se mbajtja e maskës dhe shmangia e arrestimit janë thelbësore.
“Nëse policia të arreston, mund të humbasësh çdo bursë apo vend pune në administratën shtetërore”, deklaroi ai.
“Nëna ime është infermiere në një spital shtetëror në Korçë. Nëse fytyra ime fotografohet dhe policia më identifikon, ajo mund të humbasë punën. Ata po kërcënojnë familjet tona”, vijoi ai.
Në vitet 1990, pasi Shqipëria u çlirua nga një regjim brutal komunist që kishte sunduar për 45 vjet, duke shtypur kundërshtimin dhe duke e zhytur popullsinë në varfëri, vendi ra në një periudhë dhune kaotike.
Bandat vendase, ish-komandantët e strukturave të sigurisë dhe një grup me ndikim drejtuesish të krimit të organizuar kontrollonin praktikisht rrugët, derisa forcat paqeruajtëse nga Italia fqinje ndihmuan në rivendosjen e kontrollit shtetëror në vitin 1999.
Nga ajo pikë e vështirë, Shqipëria arriti të shndërrohej në një shtet relativisht të qetë, paqësor dhe demokratik, edhe pse ekonomia vazhdonte të përballej me vështirësi.
Ndërsa qeveria arriti të siguronte shërbimet bazë dhe liritë themelore të lëvizjes dhe shprehjes, kriminaliteti në rrugë gjithashtu ra. Në të njëjtën kohë filloi të zhvillohej një ekonomi turistike ende e vogël, por në rritje, që synonte të shfrytëzonte plazhet e paprekura dhe vargmalet mbresëlënëse të vendit.
Pasi Rama erdhi në pushtet në vitin 2013, ai arriti ta përdorte stabilitetin më të madh të Shqipërisë për të ndërtuar një program ekonomik të favorshëm për investimet.
Ai nisi gjithashtu rrugën e gjatë drejt anëtarësimit të Shqipërisë në Bashkimin Evropian në vitin 2030, një objektiv që shumica e qytetarëve të këtij vendi, dikur të izoluar ndërkombëtarisht, e mbështesin me entuziazëm.
Megjithatë, reputacioni i Ramës si një reformator teknokrat i aftë nuk zgjati shumë.
Pavarësisht përparimit të Shqipërisë drejt një shoqërie më të hapur, vendi nuk ka arritur kurrë ta çlirojë ekonominë nga kontrolli pothuajse feudal i familjeve dhe klaneve të fuqishme.
Korrupsioni u zhvendos pas dyerve të mbyllura, ndërsa zyrtarët dhe oligarkët ndanin fondet publike mes tyre dhe përdornin ryshfetet për të siguruar kontrata qeveritare me çmime të fryra.
Ekonomia, veçanërisht për të rinjtë, ngeci plotësisht, duke shkaktuar largimin gjatë dekadës së fundit të të paktën gjysmë milioni shqiptarëve nga një popullsi totale prej pak më pak se tre milionë banorësh.
Ndërkohë, bosët shqiptarë të krimit siguruan një rol të rëndësishëm në tregtinë fitimprurëse të kokainës në Evropë.
Shqiptarët luajtën një rol jashtëzakonisht të madh në transportimin e kokainës nga Amerika e Jugut drejt porteve evropiane, duke e shfrytëzuar më pas këtë pozicion për të marrë kontrollin e një pjese të konsiderueshme të tregtisë me shumicë në të gjithë Evropën.
Gangsterët shqiptarë kontrolluan një pjesë të madhe të trafikut të kokainës dhe
Burimi: gazetadita.al
