Kalo te përmbajtja

Lajme të shpejta, të verifikuara dhe të paanshme

Lajm i fundit
Politikë

Oligarkët rusë përballë epokës post-Putin

Oligarkët rusë përballë epokës post-Putin
Foto: euronews.al

Një Rusi pa Vladimir Putin po fillon të imagjinohet nga disa prej biznesmenëve më të pasur të vendit, të cilët, pavarësisht pasurisë së tyre miliardëshe, kanë humbur pothuajse të gjithë aftësinë për të ndikuar në politikë.

Sipas një raporti të gjerë të BBC-së, anëtarë të elitës ekonomike ruse po diskutojnë tashmë, në mënyrë diskrete, për të ardhmen e Kremlinit, duke shqyrtuar mundësinë e rikthimit në një sistem ku oligarkët do të kishin sërish një rol të rëndësishëm në qeverisjen e vendit.

Këto diskutime nuk nënkuptojnë se ekziston një komplot i organizuar për të rrëzuar presidentin rus. Përkundrazi, frika prej tij mbetet aq e fortë, sa edhe miliarderët më të pakënaqur shmangin çdo sfidë publike.

Marrëdhënia e Putinit me oligarkët

Marrëdhënia e Putinit me biznesmenët më të fuqishëm të Rusisë u bë e dukshme më 24 shkurt 2022, vetëm pak orë pasi nisi pushtimi i Ukrainës. Më shumë se 36 prej njerëzve më të pasur të vendit u mblodhën në Kremlin, dukshëm të shqetësuar. Putini u ul larg tyre dhe u kërkoi të bashkëpunonin me qeverinë për të mbështetur ekonominë. Askush nuk e kundërshtoi.

Kjo skenë ishte shumë larg Rusisë së viteve 1990, kur oligarkët, pasi kishin grumbulluar pasuri të mëdha nga privatizimi i ndërmarrjeve shtetërore pas rënies së Bashkimit Sovjetik, kishin mundësi të ndikonin në qeveri dhe në vendimmarrjen politike.

Me ardhjen në pushtet në vitin 2000, Putini i dha fund kësaj situate, duke bërë të qartë se pasuria nuk garantonte më pushtet politik. Një shembull domethënës ishte rasti i Mikhail Khodorkovsky-t, biznesmenit më të pasur rus në atë kohë, i cili, pasi akuzoi publikisht presidentin për korrupsion, kaloi dhjetë vjet në burg. Ai ishte dënuar për vepra penale financiare, për të cilat mohoi përgjegjësinë.

Sot, pavarësisht sanksioneve perëndimore dhe luftës, Rusia ka 155 miliarderë, sipas Forbes, me një pasuri të kombinuar prej gati 700 miliardë dollarësh. Megjithatë, pasuria nuk u siguron atyre ndikim politik në vend apo lirinë e lëvizjes që dikur gëzonin jashtë tij.

“Ata janë të pasur sepse kanë njëfarë lidhjeje me Putinin, jo anasjelltas”, i thotë BBC-së politikani dhe analisti rus në mërgim, Dmitry Nekrasov.

Tre skenarët për Rusinë pas Putinit

Edhe pse nuk ka asnjë shenjë se Putini, i cili mbushi 74 vjeç në tetor, do të largohet së shpejti nga pushteti, debati për pasardhësin e tij po merr gjithnjë e më shumë vëmendje në radhët e elitës ruse.

BBC paraqet tre skenarë kryesorë që po shqyrtojnë analistët për periudhën pas largimit të presidentit aktual.

I pari është kalimi drejt një sistemi më demokratik, me më shumë liri politike dhe konkurrencë reale mes partive. Megjithatë, ky konsiderohet skenari më pak i mundshëm, pasi institucionet demokratike janë dobësuar ndjeshëm gjatë sundimit të Putinit.

Skenari i dytë është vazhdimi i modelit autoritar nga një udhëheqës i ri. Sipas analistes ruse në mërgim, Alexandra Prokopenko, pasardhësi i Putinit ka të ngjarë të jetë fillimisht më i dobët, pasi nuk do të ketë të njëjtin ndikim politik dhe të njëjtat mekanizma pushteti që presidenti aktual ka ndërtuar gjatë dekadave.

Skenari i tretë, veçanërisht tërheqës për shumë manjatë, është rikthimi në një formë të “demokracisë oligarkike”, ku grupet e fuqishme të biznesit dhe ato politike do të ndanin pushtetin.

“Ata do të donin të ktheheshin në një kohë kur mendimi i tyre kishte rëndësi, kur nuk u konfiskoheshin pasuritë dhe kur i kuptonin rregullat e lojës”, shpjegon Prokopenko.

Nga “shefi” te “gjyshi”: Si ka ndryshuar mënyra se si flasin për Putinin

Me interes të veçantë është një detaj që Prokopenko zbulon për mënyrën se si biznesmenët i referohen presidentit rus në bisedat private.

Në të kaluarën, ata e quanin “Nachalnik”, që do të thotë “shef”, ose “Pervi”, që përkthehet “i pari”. Këto nofka pasqyronin respektin dhe njohjen e autoritetit të tij. Tani, sipas saj, ata përdorin fjalën “Ded”, që do të thotë “gjysh” ose “plak”, me një nuancë përbuzjeje.

Ky ndryshim nuk është shoqëruar me kundërshtime të hapura. Përkundrazi, frika mbetet mbizotëruese. Prokopenko përmend edhe rastin e një manjati, i cili gjatë një interviste qëndroi pranë telefonit të tij celular, duke besuar se kjo do t’ua vështirësonte shërbimeve sekrete përgjimin.

“Kjo është një frikë krejtësisht staliniste”, komenton ajo.

Intervista e miliarderit rus që tërhoqi vëmendjen

Një nga sinjalet më interesante për ndryshimet në qëndrimet e elitës ekonomike ruse erdhi nga Andrei Melnichenko, njeriu i tetë më i pasur në Rusi, i njohur ndërkombëtarisht si “mbreti i plehrave”.

Në një intervistë të rrallë për revistën The Economist, Melnichenko argumentoi se Rusia duhet të hapet ndaj pjesës tjetër të botës dhe të ndërmarrë ndryshime që do t’i japin fund sundimit të një njeriu të vetëm.

Ai nuk kërkoi dorëheqjen e Putinit dhe, në disa momente, përsëriti qëndrimet zyrtare të Kremlinit për luftën në Ukrainë. Megjithatë, deklaratat e tij publike u konsideruan të pazakonta për një biznesmen të këtij niveli.

Gazetari Arkady Ostrovsky, i cili zhvilloi intervistën, beson se Melnichenko nuk po shprehte vetëm pikëpamjet e tij personale, por ndoshta edhe mendimet e biznesmenëve të tjerë të fuqishëm.

Sipas Ostrovsky-t, shumë prej rusëve më të pasur mendojnë se lufta e ka çuar vendin në një “bllokim absolut”, duke krijuar ndjesinë se nuk ka të ardhme.

Pse askush nuk guxon të sfidojë Putinin?

Pavarësisht pakënaqësisë, analistët pajtohen se mundësitë që oligarkët të përpiqen të sfidojnë Putinin sa kohë ai është në pushtet janë jashtëzakonisht të kufizuara.

Bill Browder, ish-investitor i madh i huaj në Rusi dhe kritik i njohur i Kremlinit, argumenton se manjatët janë plotësisht të vetëdijshëm për rreziqet.

“Ata e kuptojnë se nëse bëjnë diçka që mund ta sfidojë Putinin, ai do t’i vrasë. Dhe Putini është një njeri i vogël, shumë paranojak”, i thotë ai BBC-së.

Disa biznesmenë po përpiqen tashmë të krijojnë marrëdhënie me ministrat dhe zyrtarët e sigurisë, duke u përgatitur në mënyrë diskrete për ndryshimet e mundshme të ekuilibrave të pushtetit. Megjithatë, sipas analistit politik Dmitry Nekrasov, çdo veprim më vendimtar do të ishte tepër i rrezikshëm.

Prandaj, pyetja kryesore nuk është vetëm se kur do të përfundojë epoka e Putinit, por edhe se kush do të jetë në gjendje të kontrollojë pasardhësin e tij. Oligarkët rusë, të cilët dikur mund të ndikonin në zhvillimet politike, duket se dëshirojnë të rifitojnë një pjesë të pushtetit që kanë humbur.

Megjithatë, mbetet e paqartë nëse mekanizmat e pushtetit të ndërtuar nga Putini do t’u japin mundësinë ta bëjnë këtë.

Burimi: euronews.al

Të fundit Të gjitha