Nga data 13 tetor, Tirana, kryeqyteti i Shqipërisë, është kthyer në një arenë trazirash rrugore, të cilat kanë shkaktuar dëmtime dhe djegie të ndërtesave si dhe të infrastrukturës publike e private.
Këto trazira dallojnë nga situata që po ndodh aktualisht në Francë. Atje, protestat nisën me nxënës të shkollave të mesme, të cilët shprehnin pakënaqësi për kushtet e dobëta të punës në disa institucione publike. Më pas, atyre iu bashkuan studentët, përpara se lëvizja të merrej në dorë nga e majta ekstreme, e cila përfitoi nga pakënaqësia e të rinjve të periferive urbane, shpesh të margjinalizuar nga jeta shoqërore. Fatkeqësisht, ishin pikërisht këta të fundit ata që nuk ngurruan të kryenin plaçkitje dhe vjedhje në dyqane.
Në Shqipëri, protestat vazhduan paqësisht për katër muaj. Ato nisën me të rinj nga zonat urbane, shpesh me arsim të lartë, të cilët kërkojnë t’i japin fund korrupsionit të klasës politike, si në shumicën qeverisëse ashtu edhe në opozitë, dhe synojnë që vendi të arrijë standardet e një demokracie evropiane.
Shkëndija që ndezu protestat ishte leja që qeveria e Edi Ramës i dha një grupi investitorësh të lidhur me familjen Trump për të ndërtuar një kompleks turistik brenda territorit të një parku kombëtar detar dhe pranë një lagune të mbrojtur.
Kjo shpjegon edhe simbolin që protestuesit përdorën në Tiranë: flamingon, shpendin karakteristik të lagunës, mbijetesa e të cilit rrezikohet nga projekti imobiliar.
Pasi studentët iu bashkuan lëvizjes me kërkesa sociale, dhuna filloi të merrte përmasa gjithnjë e më të mëdha. Megjithatë, në Tiranë nuk pati plaçkitje masive të dyqaneve nga protestues që largoheshin me rroba apo telefona nën sqetull.
Për më shumë se 140 ditë, kërkesat e turmës paqësore nuk u dëgjuan nga qeveria e kryeministrit socialist Edi Rama.
Ndodhi ajo që John F. Kennedy kishte parashikuar dikur:
«Ata që i bëjnë të pamundura protestat paqësore, në mënyrë të pashmangshme favorizojnë revolucionet e dhunshme.»
Bashkimi Evropian dhe shtetet e tij anëtare, të angazhuara në negociatat për anëtarësimin e Shqipërisë, ndodhen në një pozitë të vështirë.
Nga njëra anë, ata duhet ta dënojnë dhunën, e cila, me të drejtë, nuk ka vend në një demokraci. Nga ana tjetër, ata janë të vetëdijshëm për problemet e korrupsionit në Shqipëri, por nuk mund t’i shprehin hapur këto shqetësime, pasi qeveria e Ramës është angazhuar fuqishëm në procesin e zgjerimit.
Si përfundim, Bashkimi Evropian përpiqet të kënaqë të dyja palët, pa mbajtur një qëndrim të qartë. Komunikata e tij e 15 tetorit 2026 e ilustron në mënyrë të përkryer këtë qasje: bëhet thirrje për stabilitet dhe dialog, por njëkohësisht rikujtohet e drejta për të protestuar dhe për t’u mbledhur.
Megjithatë, çështja më e rëndësishme qëndron diku tjetër.
Të rinjtë shqiptarë, të lindur pas hapjes së vendit në vitin 1991, në përfundim të një diktature të egër komuniste, e karakterizuar nga një izolim dhe represion i krahasueshëm me atë të Koresë së Veriut, aspirojnë një të ardhme evropiane dhe demokratike.
Sot, ata kanë përshtypjen se Bashkimi Evropian i mbështet vetëm pjesërisht, madje se po përpiqet deri diku të shmangë përgjegjësitë e veta.
Prandaj, është e rëndësishme që Bashkimi Evropian t’i përcjellë qeverisë shqiptare një mesazh më të qartë.
Mesazhi mund të ishte ky: modernizimi ekonomik dhe hapja ndaj turizmit, të cilat Edi Rama i ka vënë në lëvizje, përbëjnë zhvillime shumë pozitive për vendin, por ato nuk mund të realizohen pa një ulje të ndjeshme të korrupsionit.
Situata në Shqipëri i shtron Bashkimit Evropian një pyetje më të gjerë lidhur me të ardhmen e zgjerimit në Ballkanin Perëndimor: a duhet të pajtohet me ruajtjen e stabilitetit të qeverive në pushtet, duke rrezikuar të mos jetë mjaftueshëm kërkues për përmbushjen e kritereve të anëtarësimit? Kjo është ajo që nganjëherë quhet dilema e «stabilitokracisë».
Përgjigjja është jo.
Së pari, sepse një zgjedhje e tillë e dobëson besimin e mbështetësve më të vendosur të demokracisë në vendet përkatëse.
Së dyti, sepse ajo nuk do t’i inkurajojë aspak opinionet publike të shteteve anëtare që të pranojnë ratifikimin e traktateve të anëtarësimit, kur të vijë momenti.
Burimi: gazetashqiptare.al
