Evropa po kalon një situatë të vështirë që nuk kufizohet vetëm në treguesit ekonomikë apo në përplasjet e zakonshme politike. Në thelb të saj qëndron një çështje më e thellë: lidhja gjithnjë e më e dobët mes të rinjve dhe institucioneve që duhet t’u sigurojnë atyre një të ardhme.
Këtë shqetësim e vë në qendër të diskutimit filozofi italian Massimo Cacciari, i cili, në një intervistë për gazetën La Stampa, të datës 19 tetor 2026, flet për një krizë të thellë dhe për domosdoshmërinë e masave konkrete në mbështetje të të rinjve dhe të kategorive më të cenueshme të shoqërisë.
Mesazhi i Cacciarit përbën një kritikë ndaj politikave që nuk arrijnë t’u përgjigjen pasigurive sociale dhe ekonomike. Në këtë këndvështrim, zhgënjimi i të rinjve nuk mund të shihet thjesht si pakënaqësi e një brezi, por si një çështje që prek besimin te institucionet dhe funksionimin e demokracisë.
Demokracitë që nuk garantojnë më mirëqenie
Në intervistën e realizuar nga gazetarja Flavia Amabile, Cacciari shpreh një shqetësim thelbësor: demokracitë nuk po arrijnë më të ofrojnë mirëqenien dhe mundësitë që qytetarët presin prej tyre.
Ky është edhe thelbi i paralajmërimit të tij. Kur një sistem politik nuk krijon mundësi reale për përmirësimin e jetës, pakënaqësia mund të shndërrohet në mosbesim ndaj vetë institucioneve demokratike.
Në këtë kontekst, kritika e filozofit italian ndaj politikave të brezave të mëparshëm merr një domethënie të veçantë. Të rinjtë trashëgojnë jo vetëm institucionet dhe arritjet e shoqërisë, por edhe borxhet, pabarazitë dhe problemet strukturore që politikat publike nuk kanë arritur t’i zgjidhin.
Për Cacciarin, siç del nga titulli dhe nëntitulli i intervistës, mungesa e shpresës dhe ndjenja e tradhtisë mes të rinjve janë shenja të një krize më të gjerë të përfaqësimit politik.
Një paralajmërim që prek edhe Shqipërinë
Megjithëse reflektimet e Cacciarit lidhen me realitetin europian, ato ofrojnë një këndvështrim të vlefshëm edhe për Shqipërinë.
Emigracioni i të rinjve, vështirësitë për sigurimin e banesave, pagat në raport me koston e jetesës dhe perceptimi për mungesë mundësish janë çështje që meritojnë vëmendje të vazhdueshme në debatin publik shqiptar.
Nëse në Itali shqetësimi është se demokracia nuk po krijon më perspektivën e dikurshme, në Shqipëri pyetja shtrohet edhe më konkretisht: sa mundësi u ofron vendi të rinjve për të ndërtuar të ardhmen e tyre pa qenë të detyruar të kërkojnë një jetë tjetër jashtë kufijve?
Kjo nuk do të thotë se Cacciari ka folur drejtpërdrejt për Shqipërinë. Përkundrazi, është një lexim i argumenteve të tij në dritën e sfidave shqiptare.
Nga premtimet politike te masat konkrete
Diskutimi që hap filozofi italian nuk kufizohet te konstatimi i krizës. Ai ngre edhe çështjen e përgjegjësisë së politikës për të ndërhyrë përmes masave konkrete në favor të të rinjve dhe shtresave më të dobëta.
Përgjigjet ndaj kësaj krize mund të kërkohen te politikat e punësimit, arsimi, strehimi, mbrojtja sociale dhe krijimi i mundësive për lëvizshmëri ekonomike. Por efektiviteti i tyre duhet matur përmes rezultateve, jo vetëm përmes premtimeve elektorale.
Në fund, paralajmërimi i Cacciarit shtron një dilemë që shkon përtej Italisë: çfarë ndodh me besimin te demokracia kur brezi i ri nuk sheh më mundësi për një jetë më të mirë se ajo e prindërve?
Është një pyetje që meriton të diskutohet në Romë, Bruksel dhe po aq në Tiranë.
j.l./ dita
Burimi: gazetadita.al
