Kriza klimatike po kalon në një etapë vendimtare, pasi në nivel global mbeten vetëm katër vjet për të reduktuar me 18% emetimet botërore të gazeve serrë deri në vitin 2030, me qëllim që të rriten gjasat për të frenuar ngrohjen globale. Sipas raportit të Programit të Kombeve të Bashkuara për Mjedisin (UNEP), në mungesë të masave më të ashpra, temperaturat globale mund të pësojnë rritje deri në 2,8 gradë Celsius në fund të shekullit.
Dukuritë ekstreme të motit, valët e të nxehtit, përmbytjet dhe zjarret figurojnë ndër pasojat e krizës klimatike, e cila nxitet kryesisht nga emetimet që vijnë nga djegia e lëndëve djegëse fosile. Sipas ekspertëve, kalimi përtej kufirit prej 1,5 gradësh të ngrohjes globale, i përcaktuar në Marrëveshjen e Parisit, tashmë shfaqet pothuajse i pashmangshëm. Megjithatë, një ulje e shpejtë e emetimeve mund të ndihmojë që temperaturat të kthehen nën këtë nivel deri në fund të shekullit.
Për këtë arsye, OKB-ja kërkon reduktime të konsiderueshme të emetimeve: 18% deri në vitin 2030, 45% deri në vitin 2035 dhe 69% deri në vitin 2040, krahasuar me nivelet e vitit 2025. Një ndër masat kryesore është heqja graduale e përdorimit të qymyrit, naftës dhe gazit, si dhe zgjerimi i shfrytëzimit të energjisë diellore dhe asaj të erës.
Sipas UNEP-it, nëse vendet ndërmarrin veprime të menjëhershme dhe të vendosura, ngrohja globale mund të arrijë pikun në 1,7–1,8 gradë Celsius deri në mesin e shekullit, përpara se të bjerë në 1,5 gradë ose më pak deri në vitin 2100. Megjithatë, për të përmbushur këtë objektiv nevojiten politika më të forta dhe bashkëpunim ndërkombëtar.
Raporti bëhet publik pak para konferencës së OKB-së për klimën, COP31, që do të nisë më 9 nëntor në Antalia të Turqisë. Pavarësisht rëndësisë së çështjes, largimi nga lëndët djegëse fosile nuk përmendet shprehimisht në dhjetë prioritetet kryesore të agjendës së konferencës. Për më tepër, tensionet gjeopolitike dhe interesat e industrisë së naftës dhe gazit vazhdojnë të pengojnë përparimin drejt energjisë së pastër.
Sipas ekspertëve, presioni i kompanive të naftës dhe gazit po ndikon edhe në diskutimet shkencore për klimën. Ndërkohë, qëndrimi i presidentit amerikan Donald Trump kundër politikave klimatike dhe tërheqja e SHBA-së nga Marrëveshja e Parisit kanë shtuar shqetësimet për ngadalësimin e tranzicionit energjetik.
Megjithatë, ka edhe shenja pozitive. Të dhënat tregojnë se emetimet globale të dioksidit të karbonit mund të jenë stabilizuar vitet e fundit, ndërsa energjitë e rinovueshme po fitojnë gjithnjë e më shumë terren. Në vitin 2025, për herë të parë, energjia elektrike e prodhuar nga burimet e rinovueshme tejkaloi atë të prodhuar nga qymyri.
Edhe Italia përballet me sfida në përmbushjen e objektivave klimatike. Sipas raportit të organizatës kërkimore Ecco, përparimi i vendit drejt objektivave të vitit 2030 ka rënë në 15%, ndërsa emetimet e gazeve serrë në vitin 2025 u rritën me 9 milionë tonë ekuivalent CO₂ krahasuar me vitin 2024. Për të arritur objektivat, Italia duhet të përshpejtojë përdorimin e energjive të rinovueshme dhe të ulë emetimet në transport dhe në ndërtesa.
Megjithatë, të dhënat e Institutit të Lartë për Mbrojtjen dhe Kërkimin Mjedisor në Itali (ISPRA) parashikojnë që emetimet e gazeve serrë në vitin 2026 të bien me 1,5% krahasuar me vitin e kaluar, ndërsa ekonomia pritet të rritet me 0,8%. Kjo rënie lidhet kryesisht me uljen e konsumit të qymyrit në industri dhe me kontributin në rritje të burimeve të rinovueshme, të cilat mbulojnë më shumë se 42% të kërkesës për energji elektrike.
Përveç uljes së emetimeve, organizatat mjedisore kërkojnë edhe masa për të zvogëluar pabarazitë. Sipas Greenpeace, emetimet e 1% të njerëzve më të pasur në Itali janë rreth 160 herë më të larta se ato të gjysmës më të varfër të popullsisë. Për këtë arsye, organizata kërkon një sistem më të drejtë fiskal, ku kompanitë dhe individët me pasuri të mëdha, veçanërisht ata që përfitojnë nga lëndët djegëse fosile, të kontribuojnë më shumë në përballimin e krizës klimatike.
Ekspertët theksojnë se koha për të vepruar po ngushtohet. Edhe pse tejkalimi i kufirit prej 1,5 gradësh duket i pashmangshëm, ulja e shpejtë e emetimeve mund të kufizojë pasojat më të rënda të ngrohjes globale dhe të krijojë mundësinë për rikthimin e temperaturave në nivele më të sigurta deri në fund të shekullit.
Burimi: abcnews.al
