Kujdesi për nipërit e mbesat, pjesëmarrja në aktivitete sportive, puna vullnetare dhe mësimi i aftësive të reja mund të ndihmojnë në ruajtjen e kujtesës dhe funksioneve të trurit gjatë moshës së tretë. Këtë e sugjeron një studim i gjerë ndërkombëtar, sipas të cilit angazhimi i rregullt në aktivitete shoqërore dhe mendore lidhet me një rrezik më të ulët të rënies së aftësive njohëse.
Shkencëtarët kanë identifikuar disa aktivitete të përditshme që mund të luajnë një rol të rëndësishëm në ruajtjen e shëndetit të trurit pas moshës 60-vjeçare.
Sipas një studimi të kryer nga studiuesit e Universitetit Shandong në Kinë, personat që kujdesen për nipërit e mbesat, marrin pjesë në klube sportive ose angazhohen në punë vullnetare kanë tendencë të ruajnë më mirë kujtesën dhe aftësitë e të menduarit.
Studiuesit zbuluan se përfitimet më të mëdha u vërejtën te individët që merrnin pjesë rregullisht në të paktën tri aktivitete të ndryshme.
Ndikimi pozitiv ishte veçanërisht i dukshëm te gratë mbi moshën 60-vjeçare.
Studimi përfshiu afro 58 mijë persona nga 24 vende
Hulumtimi u mbështet në të dhënat e pesë studimeve kombëtare, të zhvilluara në 24 vende, përfshirë Britaninë e Madhe, Shtetet e Bashkuara të Amerikës, Meksikën dhe Kinën.
Në analizë u përfshinë gjithsej 57.793 persona, të moshave nga 57 deri në 73 vjeç.
Pjesëmarrësit u ndoqën për një periudhë mesatare prej gjashtë vjetësh, gjatë së cilës studiuesit analizuan aktivitetet e tyre shoqërore dhe ndryshimet në funksionimin e trurit.
Ata u pyetën për llojet e aktiviteteve ku merrnin pjesë, ndërsa aftësitë njohëse u vlerësuan përmes testeve të kujtesës dhe detyrave që matnin planifikimin, organizimin dhe aftësinë për të kryer disa veprime njëkohësisht.
Në përfundim, secilit pjesëmarrës iu caktua një rezultat i përgjithshëm që pasqyronte nivelin e funksionimit njohës.
Rezultatet treguan se personat që angazhoheshin rregullisht në aktivitete shoqërore arrinin rezultate dukshëm më të mira krahasuar me ata që nuk merrnin pjesë në aktivitete të tilla.
Kujdesi për nipërit e mbesat mund të stimulojë trurin
Një nga gjetjet më interesante të studimit lidhej me përfitimet e mundshme të kujdesit për fëmijët, përfshirë nipërit e mbesat.
Studiuesit zbuluan se personat që angazhoheshin në kujdesin për fëmijët kishin rezultate më të mira në testet e aftësive njohëse gjatë viteve të ndjekjes.
Ky aktivitet kërkon vëmendje, komunikim, organizim dhe reagim ndaj situatave të ndryshme të përditshme.
Për më tepër, kalimi i kohës me fëmijët mund t’i ndihmojë të moshuarit të ruajnë lidhjet shoqërore dhe të mbeten aktivë në jetën familjare.
Megjithatë, studiuesit nuk pretendojnë se kujdesi për nipërit e mbesat e parandalon drejtpërdrejt demencën.
Rezultatet tregojnë një lidhje mes këtij aktiviteti dhe funksionimit më të mirë të trurit, por nuk provojnë një marrëdhënie shkak-pasojë.
Sporti dhe puna vullnetare ndër aktivitetet më të dobishme
Pjesëmarrja në klube sportive dhe angazhimi në punë vullnetare rezultuan veçanërisht të rëndësishme në analizën e studiuesve.
Këto dy aktivitete u lidhën me një rrezik më të ulët të rënies së aftësive njohëse në të pesë studimet e përfshira.
Aktivitetet sportive mund të ofrojnë njëkohësisht stimulim fizik, mendor dhe shoqëror, ndërsa puna vullnetare u mundëson individëve të mbeten të përfshirë në komunitet dhe të ruajnë kontakte të rregullta me njerëz të tjerë.
Edhe pjesëmarrja në kurse trajnimi dhe mësimi i aftësive të reja u lidhën me rezultate më të mira në testet e kujtesës dhe të menduarit.
Sipas studiuesve, këto aktivitete mund të ndihmojnë në stimulimin e vazhdueshëm të trurit, sidomos gjatë periudhës kur njerëzit dalin në pension dhe ndryshojnë rutinën e tyre të përditshme.
Jo të gjitha aktivitetet shoqërore treguan të njëjtin ndikim
Studimi zbuloi se jo çdo formë e pjesëmarrjes shoqërore lidhej në mënyrë të qëndrueshme me përmirësimin e aftësive njohëse.
Për shembull, përfshirja në grupe politike, organizata komunitare dhe aktivitete fetare nuk tregoi të njëjtën lidhje të vazhdueshme me rezultate më të mira në testet njohëse.
Megjithatë, kjo nuk do të thotë se këto aktivitete nuk kanë vlerë për mirëqenien e përgjithshme.
Ato mund të ofrojnë mbështetje emocionale, ndjenjë përkatësie dhe mundësi për ndërveprim shoqëror.
Studiuesit theksuan se ndikimi i aktiviteteve ndryshonte edhe në varësi të karakteristikave individuale të pjesëmarrësve.
Lidhja mes angazhimit shoqëror dhe funksionimit më të mirë njohës ishte më e theksuar te personat me nivel më të lartë arsimimi, ata që jetonin vetëm ose në zona rurale, si dhe te individët pa depresion dhe me peshë trupore normale.
Analiza raportoi dallime edhe sipas zakoneve të pirjes së duhanit dhe konsumimit të alkoolit. Megjithatë, këto rezultate nuk nënkuptojnë se duhani apo alkooli kanë ndikim mbrojtës ndaj kujtesës.
Parimi “përdore ose humbe” dhe shëndeti i trurit
Në studimin e publikuar në revistën shkencore “Journal of Epidemiology & Community Health”, autorët theksuan se rezultatet mbështesin hipotezën e njohur si “përdore ose humbe”.
Sipas kësaj hipoteze, aktivitetet që stimulojnë rregullisht trurin mund të ndihmojnë në forcimin e lidhjeve ekzistuese mes qelizave nervore dhe në krijimin e lidhjeve të reja.
Kjo mund të kontribuojë në ruajtjen e funksioneve njohëse me kalimin e moshës.
Aktivitetet që kërkojnë përqendrim, komunikim, zgjidhje problemesh dhe mësim të vazhdueshëm mund ta mbajnë trurin më aktiv edhe gjatë moshës së tretë.
Autorët theksuan se pjesëmarrja shoqërore përfaqëson një faktor potencialisht të ndryshueshëm, mbi të cilin njerëzit mund të ndikojnë përmes zakoneve dhe mënyrës së jetesës.
Në këtë kuptim, ruajtja e kontakteve shoqërore dhe angazhimi në aktivitete të dobishme mund të jenë pjesë e strategjive për mbështetjen e shëndetit të trurit.
Demenca, një sfidë gjithnjë e më e madhe shëndetësore
Gjetjet e studimit vijnë në një kohë kur numri i personave që jetojnë me demencë po rritet në shumë vende.
Në Britaninë e Madhe, pothuajse një milion persona jetojnë aktualisht me këtë gjendje, ndërsa parashikimet tregojnë se numri mund të arrijë në 1.4 milion deri në vitin 2040.
Demenca është një term i përgjithshëm për një grup sëmundjesh që ndikojnë në kujtesë, të menduar, komunikim dhe aftësinë për të kryer aktivitetet e përditshme.
Ndërkohë, studime të tjera sugjerojnë se rreth 10 deri në 20 për qind e personave mbi moshën 65-vjeçare kanë dëmtim të lehtë njohës.
Kjo gjendje karakterizohet nga vështirësi me kujtesën dhe të menduarit, por simptomat nuk janë aq të rënda sa për të përmbushur kriteret e diagnostikimit të demencës.
Sipas të dhënave të përmendura në raportim, afërsisht një e treta e personave me dëmtim të lehtë njohës mund të zhvillojnë demencë brenda pesë vjetësh.
Megjithatë, jo të gjithë personat me dëmtim të lehtë njohës kalojnë në demencë. Te disa, gjendja mbetet e qëndrueshme, ndërsa te të tjerët mund të përmirësohet.
A mund të parandalohet demenca përmes një stili jetese më të shëndetshëm?
Studimi i ri përforcon përfundimet e një raporti të rëndësishëm shkencor të publikuar në vitin 2024 në revistën mjekësore “The Lancet”.
Sipas atij raporti, pothuajse gjysma e rasteve të demencës mund të lidhen me faktorë rreziku potencialisht të ndryshueshëm.
Kjo sugjeron se një pjesë e konsiderueshme e rasteve mund të vonohen ose të parandalohen përmes ndryshimeve në stilin e jetesës dhe trajtimit të problemeve të zakonshme shëndetësore.
Mes faktorëve të rëndësishëm përmenden tensioni i lartë i gjakut, mungesa e aktivitetit fizik dhe probleme të tjera që ndikojnë në shëndetin e përgjithshëm.
Studimi i Universitetit Shandong shton një element tjetër në këtë diskutim: rëndësinë e angazhimit të vazhdueshëm shoqëror dhe mendor.
Megjithatë, autorët theksojnë se rezultatet e hulumtimeve vëzhguese nuk janë të mjaftueshme për të vërtetuar se një aktivitet i caktuar e parandalon drejtpërdrejt demencën.
Çfarë mund të bëjnë personat mbi 60 vjeç?
Gjetjet sugjerojnë se ruajtja e një jete aktive, si në aspektin fizik ashtu edhe në atë shoqëror, mund të jetë e dobishme për funksionimin e trurit.
Kujdesi për nipërit e mbesat, pjesëmarrja në aktivitete sportive, angazhimi vullnetar dhe ndjekja e kurseve për të mësuar aftësi të reja janë disa nga aktivitetet që u lidhën me rezultate më të mira në studim.
Përfitimet më të mëdha u vunë re te personat që merrnin pjesë rregullisht në të paktën tri lloje aktivitetesh.
Kjo nuk do të thotë se çdo i moshuar duhet të marrë përsipër përgjegjësi të shumta ose të kujdeset detyrimisht për nipërit e mbesat.
Më e rëndësishme është që aktivitetet të jenë të përshtatshme me gjendjen shëndetësore, mundësitë dhe interesat personale.
Përfundimi kryesor i studiuesve është se angazhimi i vazhdueshëm në aktivitete që stimulojnë mendjen dhe ruajnë lidhjet shoqërore mund të ndihmojë në mbështetjen e kujtesës gjatë plakjes. Edhe pse nuk përbën garanci kundër demencës, një jetë aktive dhe e pasur me ndërveprime shoqërore mund të jetë një pjesë e
Burimi: www.gazetaexpress.com
