Për afro dy dekada, Benjamin Netanyahu ka qenë një nga figurat më dominuese të politikës izraelite. I zgjedhur për herë të parë kryeministër në vitin 1996, ai ka ndërtuar karrierën mbi qëndrime të ashpra ndaj kundërshtarëve të Izraelit, zgjerimin e vendbanimeve izraelite në Bregun Perëndimor dhe kundërshtimin e krijimit të një shteti palestinez.
Pasojat e sulmeve të 7 tetorit 2023
Megjithatë, sulmet e 7 tetorit 2023 shënuan një pikë kthese për qeverinë e tij. 1 mijë e 200 persona u vranë gjatë sulmeve të Hamasit, ndërsa të tjerë u morën peng dhe u dërguan në Gaza. Pasoi kundërpërgjigja ofensivë izraelite në Gaza me shkatërrime masive dhe një krizë të rëndë humanitare, duke nxitur një reagim të ashpër ndërkombëtar. Netanyahu dhe disa ministra të tij përballen me një urdhërarrest të Gjykatës Penale Ndërkombëtare.
Kryeministri është kritikuar edhe për mënyrën se si qeveria e tij i trajtoi paralajmërimet për sulmin, si dhe për mungesën e një hetimi të pavarur shtetëror mbi dështimet e sigurisë. Në të njëjtën kohë, lufta me Iranin dhe sulmet e Hezbollahut nga Libani kanë shtuar pasigurinë, ndërsa mijëra familje izraelite janë përballur me zhvendosjen nga zonat e rrezikuara.
Pavarësisht këtyre zhvillimeve, Netanyahu dhe partia e tij, Likud, ruajnë mbështetje të konsiderueshme në kampin e djathtë, ku perceptohen nga simpatizantët si garantues të sigurisë kombëtare.
Kundërshtarët kryesorë dhe forcat politike
Sfiduesi kryesor i Netanyahut është Gadi Eisenkot, ish‑shef i Shtabit të Përgjithshëm të ushtrisë izraelite dhe drejtues i partisë Yashar, të themeluar në vitin 2025. Eisenkot është shndërruar në figurën kryesore të bllokut të ndryshimit, i cili synon t’i japë fund qeverisjes së Netanyahut. Ai ka kritikuar mënyrën se si qeveria ka menaxhuar luftën në Gaza dhe negociatat për lirimin e pengjeve. Megjithatë, qëndrimet e tij mbeten të lidhura me një qasje të fortë të sigurisë. Eisenkot kundërshton aneksimin formal të Bregut Perëndimor dhe e konsideron të domosdoshëm çmontimin e Hamasit, por nuk mbështet zgjidhjen me dy shtete, duke argumentuar se ajo nuk është më e realizueshme pas sulmeve të vitit 2023.
Në kampin kundërshtar të Netanyahut janë edhe ish‑kryeministrat Naftali Bennett dhe Yair Lapid, të cilët kanë bashkuar forcat në një koalicion të përbashkët politik. Bennett, një politikan i së djathtës, pritet të marrë postin e kryeministrit nëse aleanca fiton zgjedhjet. Të dy kundërshtojnë përjashtimin e komuniteteve ultraortodokse nga shërbimi ushtarak dhe kërkojnë krijimin e një komisioni hetimor për ngjarjet e 7 tetorit.
Një rol të rëndësishëm në garë kanë edhe partitë e ekstremit të djathtë, të drejtuara nga Itamar Ben Gvir dhe Bezalel Smotrich. Ato mbështesin zgjerimin e vendbanimeve, aneksimin e Bregut Perëndimor dhe politika më të ashpra ndaj palestinezëve. Ben Gvir ka mbështetur gjithashtu masa ndëshkuese ndaj të burgosurve palestinezë dhe propozime për largimin e palestinezëve nga Gaza, që kanë shkaktuar reagime të forta ndërkombëtare.
Në krahun e qendrës së majtë qëndron partia Demokratët, e drejtuar nga Yair Golan, e cila kundërshton aneksimin e Bregut Perëndimor dhe mbështet zgjidhjen me dy shtete.
Ndërkohë, partitë arabe përpiqen të rrisin ndikimin e tyre parlamentar. Lista e Përbashkët, e përbërë nga tri parti arabe, synon të përfaqësojë më fuqishëm qytetarët palestinezë të Izraelit. Edhe partia Ra’am, e drejtuar nga Mansour Abbas, synon të luajë rol në negociatat për formimin e qeverisë. Megjithatë, shumica e partive të mëdha hebraike kanë qenë tradicionalisht kundër përfshirjes së Listës së Përbashkët në një koalicion qeverisës.
Një tjetër çështje që mund të përcaktojë rezultatin është shërbimi i detyrueshëm ushtarak për hebrenjtë ultraortodoksë, të njohur si Haredim. Partitë Shas dhe Judaizmi i Bashkuar i Torës kërkojnë ruajtjen e përjashtimeve për komunitetet e tyre, ndërsa partitë e tjera kërkojnë një shpërndarje më të barabartë të detyrimeve ushtarake. Mosmarrëveshjet për këtë çështje kanë tronditur edhe aleancat tradicionale të Netanyahut.
Sistemi zgjedhor proporcional i Izraelit e bën të vështirë fitoren e një shumice të vetme. Për të qeverisur, një parti ose bllok duhet të sigurojë mbështetjen e të paktën 61 prej 120 deputetëve të Knessetit. Për këtë arsye, edhe partitë e vogla mund të përcaktojnë se kush do të drejtojë vendin.
Sondazhet e përshkruara në prag të zgjedhjeve paralajmërojnë një garë të ngushtë dhe mundësinë e një ngërçi politik. Netanyahu synon të ruajë pushtetin, ndërsa opozita kërkon të formojë një shumicë të re. Rezultati do të përcaktojë jo vetëm të ardhmen politike të kryeministrit, por edhe drejtimin e politikës izraelite ndaj Gazës, Bregut Perëndimor, Iranit dhe marrëdhëniet me komunitetin ndërkombëtar.
Burimi: www.gazetatema.net
