Në kinemanë e hershme, një shikim, një palë vetulla shprehëse ose një gjest i vogël mund të përcillnin një botë të gjerë emocionesh. Kjo magji rikthehet në kujtesën e gazetares Jenni Zylka, e cila, në një shkrim për gazetën gjermane taz, ndalet te filmi pa zë “Le brasier ardent”, i vitit 1923, dhe te aftësia e kinemasë për të krijuar imazhe që mbeten të gjalla përtej kohës kur janë realizuar.
I shfaqur në kinemanë Arsenal në Berlin, filmi e çon shikuesin në një botë ku fantazia dhe jeta e përditshme ndërthuren në mënyrë të pazakontë. Një grua jeton në një dhomë gjumi luksoze, të pajisur me butona dhe leva që i mundësojnë të sjellë pranë vetes gjithçka që i nevojitet, nga sendet për tualetin e mëngjesit dhe ushqimi, deri te qentë e saj të vegjël e bashkëshorti. Kjo hapësirë, e ndërtuar si një mekanizëm i përsosur shërbimesh, është një prej elementeve që e bëjnë filmin tërheqës edhe për syrin bashkëkohor.
Ivan Moschuchin dhe detektivi Zed
Megjithëse rrëfimi ndjek një histori që zhvillohet përmes kthesave të shumta, vëmendjen e autores e tërheq veçanërisht Ivan Moschuchin, aktori që interpreton detektivin privat Zed. Grimi i tij i përpiktë, buzët e theksuara dhe vetullat shprehëse rikujtojnë rëndësinë që fytyra dhe lëvizjet e saj kishin në gjuhën e filmit pa zë. Në mungesë të dialogut të dëgjueshëm, trupi dhe mimika bëheshin mjete thelbësore për të përcjellë karakterin, dëshirën dhe emocionin.
Përballë këtyre imazheve, edhe detajet e vogla të estetikës së kinemasë së viteve 1920 marrin një domethënie më vete. Filmat ortokromatikë të asaj periudhe, për shkak të mënyrës se si regjistronin ngjyrat, shpesh i paraqisnin dhëmbët e aktorëve në nuanca të errëta gri. Ky efekt teknik, që sot mund të duket i pazakontë, është një kujtesë se përvoja e filmit lidhet jo vetëm me historinë që tregohet, por edhe me mundësitë dhe kufizimet e teknologjisë së kohës.
Fuqia e imazhit në kinemanë pa zë
Rikthimi te “Le brasier ardent” bëhet kështu një reflektim mbi magjepsjen e imazhit filmik, mbi mënyrën se si një vepër e krijuar më shumë se një shekull më parë mund të ruajë aftësinë për të befasuar. Kinemaja pa zë nuk mbështetej te fjala e shqiptuar, por te ritmi, shprehja dhe fuqia vizuale e skenës. Pikërisht këto elemente e bëjnë të mundur që filmi të vazhdojë të komunikojë me publikun e sotëm, duke kapërcyer distancën mes epokave.
Në shkrimin e saj, Zylka e ndërthur përvojën e shikimit të filmit me jetën e Berlinit bashkëkohor, por është takimi me kinemanë e hershme ai që hap një dritare drejt historisë së artit filmik dhe gjuhës së tij të veçantë./KultPlus.com
Burimi: kultplus.com
